Maar alle hoop is nog niet verloren; er is een piepklein kansje dat we in de zomer weer van ze gaan horen!

In mei 2018 werden ze gelanceerd: het CubeSat duo MarCO, dat liefkozend de bijnamen WALL-E en EVE kregen. De twee experimentele mini-ruimtevaartuigen kozen tegelijk met marslander Insight het luchtruim en vlogen vervolgens op eigen houtje naar de rode planeet, waar ze de landing van InSight monitorden. Ondertussen is het echter al een jaar lang angstvallig stil rond het duo. En nu heeft NASA officieel het einde van de missie bekend gemaakt.

Wat is een CubeSat?
Een CubeSat of nanosatelliet is een kleine satelliet die is opgebouwd uit één of meerdere eenheden die slechts 10 bij 10 bij 10 centimeter groot zijn. De kleine satellieten hebben verschillende voordelen ten opzichte van de grote satellieten die de mensheid al decennialang inzet om bijvoorbeeld de aarde en andere hemellichamen te monitoren. Het ontwikkelen van de kleinere satellieten kost minder tijd en is veel goedkoper. Zo koste de technologie van WALL-E en EVe slechts een fractie van de meeste ruimtemissies; NASA legde voor de twee CubeSats slechts 18,5 miljoen dollar neer. Bovendien liggen ook de lanceerkosten laag. Dat komt omdat de CubeSats heel weinig wegen (en bij een lancering betaal je per kilo). Daarnaast is het vanwege de geringe omvang van de CubeSats heel goed mogelijk om deze tegelijkertijd met andere satellieten te lanceren. Zo heeft de Indiase ruimtevaartorganisatie het gepresteerd om meer dan 100 nanosatellieten tegelijkertijd te lanceren!

Radiostilte
Het contact met MarCO ging vorig jaar verloren, mogelijk doordat de op zonne-energie werkende ruimtevaartuigjes zich te ver van de zon af bevonden. Het team probeerde in september 2019 wederom contact te leggen toen hun banen weer dichter bij de zon in buurt kwamen. Maar helaas, het lijkt erop dat de twee daadwerkelijk het loodje hebben gelegd. Een laatste poging om de twee tot leven te wekken zal deze zomer plaatsvinden, als WALL-E en EVE zich weer richting de zon zullen begeven. Hoewel de onderzoekers zich aan elke strohalm vastklampen, is het de vraag of de batterijen en andere onderdelen van de CubeSats wel zolang meegaan.


Theorieën
Het laatste contact met WALL-E vond plaats op 29 december 2018 en het team ontving op 4 januari 2019 voor het laatst een signaal van EVE. De onderzoekers houden er verschillende theorieën op na waarom ze geen signalen van MarCO ontvangen. Zo is mogelijk de stuwraket van WALL-E kapot, waardoor hij gaat wiebelen en niet meer in staat is om commando’s te verzenden en te ontvangen. Of misschien zijn de zonnepanelen waarmee beide CubeSats zijn uitgerust niet meer op de zon gericht waardoor de ruimtevaartuigen hun batterijen niet meer kunnen opladen.

Beelden van Mars vervaardigd door WALL-E terwijl deze de rode planeet steeds dichter naderde. Afbeelding: NASA/JPL-Caltech

Geschiedenis
Ook als het niet lukt om de twee CubeSats nieuw leven in te blazen, kijken de onderzoekers terug op een geslaagde missie. Want het duo heeft wel degelijk geschiedenis geschreven. Niet alleen omdat het de allereerste mini-satellietjes waren die naar Mars vlogen, maar ook omdat deze kleine apparaatjes in staat waren om gegevens van NASA’s marslander Insight door te geven. Het duo legde elke stap van Insight’s afdaling naar het oppervlak van de rode planeet vast. WALL-E trakteerde ons ook nog eens op verbluffende beelden van Mars (zie het gifje hierboven) terwijl EVE een aantal eenvoudige radio-trucjes uitvoerde. Terwijl Insight zich vervolgens nestelde op Mars, trokken WALL-E en EVE verder in een baan rond de zon. Op dit moment denken de onderzoekers dat WALL-E zich op zo’n 1,6 miljoen kilometer voorbij Mars bevindt. EVE ligt zelfs een eindje voorop; zij bevindt zich op 3,2 miljoen kilometer voorbij de rode planeet.

De onderzoekers bestempelen de missie – ook als het niet meer gaat lukken om WALL-E en EVE aan de praat te krijgen – tot een ongekend succes. “Deze missie ging altijd over het verleggen van grenzen van mini-technologie. We wilden zien hoe ver het ons kon brengen,” zegt hoofdingenieur Andy Klesh. “We hebben een mijlpaal bereikt. Toekomstige CubeSats zullen mogelijk nog verder gaan.” Een aantal reserveonderdelen van WALL-E en EVE zullen worden hergebruikt. NASA is namelijk van plan om in de komende jaren een aantal nieuwe CubeSats de ruimte in te sturen. “Er zit een grote potentie in deze kleine apparaatjes,” zegt projectmanager John Baker. “CubeSats zijn een heel nieuw platform voor de verkenning van de ruimte omdat deze ook betaalbaar zijn voor anderen dan alleen overheidsinstanties.” Bovendien zullen ontwerpen van verschillende onderdelen van het befaamde duo gebruikt worden in CubeSats die samen met de aankomende Artemis-missie – die erop gericht is om al in 2024 Amerikaanse astronauten, waaronder de eerste vrouw, op het oppervlak van de maan te zetten – gelanceerd zullen worden.