malariamug

Nieuw onderzoek suggereert dat de Nazi’s uitgebreid onderzoek deden naar muggen om meer te weten te komen over de mogelijkheid om de insecten in te zetten als biologische wapens. Bijvoorbeeld door met malaria besmette muggen in grote getale boven vijandelijk gebied af te zetten.

Onderzoeker Klaus Reinhardt trekt die conclusie nadat hij documenten van een entomologische instituut dat bij het concentratiekamp Dachau hoorde, bestudeerde. Het instituut verbaasde hem direct. Want tijdens de oorlog had Duitsland al diverse zeer goede onderzoeksinstituten, waarom moest er bij het concentratiekamp dan nog eentje worden opgericht? En waarom werden er alleen maar muggen bestudeerd en waarom geen insecten die van veel groter belang waren, namelijk de insecten die een gevaar vormden voor de voedselvoorziening van Duitsland? En waarom beet juist de gewapende vleugel van de SS zich in muggen vast?

Biologische wapens
Reinhardt komt tot de conclusie dat het instituut in eerste instantie enkel bedoeld was om onderzoek te doen naar manieren om ziektedragende insecten te bestrijden. Maar later werd in het instituut ook gekeken of het mogelijk was om muggen als biologische wapens in te zetten.

Experimenten op mensen

Dat het instituut juist bij het concentratiekamp van Dachau werd gebouwd, was volgens Reinhardt niet zo heel gek. In het concentratiekamp werd geëxperimenteerd op gevangenen. Bijvoorbeeld door ze te besmetten met malaria. Die experimenten werden uitgevoerd door professor Claus Schilling. “May wist dat iemand in het gevangenenkamp experimenten uitvoerde die verband hielden met malaria, maar het is niet duidelijk of hij zich daar expres verre van hield of dat hem verboden was om het gevangenenkamp binnen te gaan,” stelt Reinhardt.

Het instituut
Het instituut werd in 1942 in opdracht van Heinrich Himmler – hoofd van de SS – opgezet. De onderzoekers kregen heel basaal onderzoek te doen. Zo moesten ze bijvoorbeeld de levenscyclus van kevers, luizen, vlooien en vliegen bestuderen. Maar in 1944 moesten de onderzoekers opeens verschillende soorten muggen gaan bestuderen. Zo kregen ze onder meer opdracht om te achterhalen in hoeverre de muggen in staat waren om zonder voedsel of water te overleven en dus te kijken of het mogelijk was om de muggen met malaria te infecteren en ze vervolgens vanuit de lucht in vijandelijk gebied af te zetten.

Aantekeningen
Reinhardt bestudeerde ook aantekeningen die de directeur van het instituut – Eduard May – maakte. In de rapporten wordt uitgebreid verslag gedaan van experimenten met muggen die malaria bij zich kunnen dragen. Ook is te lezen hoe May aanraadt om een mug te gebruiken die meer dan vier dagen in leven kan blijven. Reinhardt ziet dat als een duidelijke aanwijzing dat de insecten gebruikt moesten worden als biologische wapens.

Met het onderzoek van Reinhardt wordt een al langlopende discussie nieuw leven in geblazen. De centrale vraag van die discussie is of de Nazi’s – ondanks dat Hitler een aversie had tegen biologische wapens – actief op zoek waren naar manieren om biologische wapens te produceren.