Afgelopen weekend begonnen onderzoekers aan een laatste, ultieme poging om contact te leggen met komeetlander Philae. Vooralsnog zonder resultaat.

Onderzoekers gaven Philae het commando om zijn reactiewiel in te schakelen. Gehoopt werd dat Philae zo van positie zou veranderen en het stof van zijn zonnepanelen zou schudden. Mogelijk zou de lander in dat scenario weer voldoende zonne-energie op kunnen vangen om in actie te komen, contact op te nemen met de aarde en – ook niet onbelangrijk – zijn laatste onderzoeksgegevens richting onze planeet te sturen.

Het verhaal van Philae
Philae landde in november 2014 op komeet 67P/C-G. Dat ging niet zonder slag of stoot: de lander slaagde er niet in om zich op zijn landingsplek aan de komeet te hechten en stuiterde over het oppervlak. Uiteindelijk kwam deze nabij een klif tot stilstand. De landingsplek van Philae – die op zonne-energie draait – bevond zich helaas in de schaduw. Na enkele tientallen uren onderzoek was de koek op; Philae kon niet langer functioneren. Gehoopt werd dat de lander wanneer de komeet dichter bij de zon in de buurt kwam, weer actief zou worden. En jawel, afgelopen zomer werd er nog enkele malen contact gelegd met Philae. Maar inmiddels is het alweer een aantal maanden stil.

Is Philae in beweging gekomen?
Inmiddels zijn we een dag of vijf verder en hult Philae zich nog altijd in stilte. Rosetta – de orbiter die rond komeet 67P/C-G cirkelt en eventuele signalen van Philae op moet vangen en naar de aarde door moet zetten – heeft niets van de lander gehoord. Heeft Philae dan niet gereageerd op het commando dat hij eerder ontving? Dat lijkt een waarschijnlijk scenario. Een andere mogelijkheid is dat het signaal van Philae niet bij Rosetta is aangekomen.

Foto’s bestuderen
Natuurlijk willen onderzoekers graag weten of Philae van positie veranderd is. En daarom gooien ze het nu over een andere boeg. Rosetta heeft een reeks foto’s gemaakt van de komeet en die foto’s worden nu onderzocht. De onderzoekers zoeken met name naar een stofwolkje dat erop kan wijzen dat Philae toch in beweging is gekomen.

Race tegen de klok
Het werk dat erop gericht is om contact te leggen met Philae is een race tegen de klok. De komeet waarop Philae zich bevindt, haast zich weg van de zon. Hierdoor zullen de temperaturen op de komeet flink teruglopen. Op een bepaald moment is het zo koud dat Philae – ongeacht zijn positie – gewoonweg niet meer functioneren kan. Dat moment nadert met rasse schreden: tegen het eind van deze maand is het al zover.

Slikken
Als Philae straks daadwerkelijk als verloren moet worden beschouwd, dan zal dat even slikken zijn. Aan boord van de lander bevindt zich mogelijk nog interessante onderzoeksdata waar we dan de handen niet meer op kunnen leggen. Ook heeft Philae door zijn onhandige landingsplek nooit zoveel werk kunnen verzetten als werd gehoopt. Toch is er geen enkele reden voor het Rosetta-team om het hoofd te laten hangen. Rosetta cirkelt nog altijd in goede gezondheid rond de komeet en blijft ons verrassen met nieuwe ontdekkingen. En het oppervlak van de komeet gaan we – zoals het er nu naar uitziet – toch nog een keertje van dichtbij bekijken. Naar verwachting zal Rosetta aan het eind van haar missie (september 2016) opdracht krijgen op het oppervlak van de komeet te landen.

Ondertussen laten we de moed nog niet helemaal zakken; Rosetta zal nog een aantal dagen aan Philae blijven roepen. En wie weet…