Ons sterrenstelsel zit tjokvol met potentieel giftig, vet-achtig koolstof.

Dat stelt een internationaal team van onderzoekers onder meer op basis van experimenten in het laboratorium. Hun bevindingen zijn terug te lezen in het blad Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.

Koolstof
Koolstof is één van de elementen die we tussen de sterren aantreffen. Maar slechts een klein deel van de hoeveelheid koolstof in onze Melkweg wordt in ‘pure vorm’ teruggevonden. Het grootste deel van het koolstof gaat de interactie aan met waterstof. En dat kan twee kanten opgaan: het kan resulteren in vetachtige, alifatische verbindingen of in wat onderzoekers ‘mottenbal-achtige aromatische verbindingen’ noemen (zie kader).

Jaren geleden toonden onderzoekers al aan dat koolstof en waterstof samen naftaleen kunnen vormen. Dit is een zogenoemde aromatische verbinding én een component van mottenballen. Dat koolstof en waterstof ook een vetachtige combinatie kunnen vormen, is eveneens al langer bekend. Wat echter onduidelijk was, was hoe overvloedig die twee verbindingen nu precies in de ruimte voorkomen. In de nieuwe studie scheppen onderzoekers wat dat betreft meer duidelijkheid.

Alifatisch koolstof ontstaat rond koolstofrijke sterren. De onderzoekers bootsten dit proces na en keken in welke mate het resulterende materiaal verschillende typen licht absorbeerde. “Het combineren van onze resultaten in het laboratorium met observaties van astronomen stelt ons in staat om de hoeveelheid alifatisch koolstof dat zich tussen ons en de sterren bevindt, te meten,” vertelt onderzoeker Tim Schmidt.

Heel veel
Het onderzoek wijst uit dat er voor elke 1 miljoen waterstofatomen ongeveer 100 ‘vetachtige’ koolstofatomen te vinden zijn. En daarmee maakt het alifatisch koolstof tussen een kwart en de helft van het beschikbare koolstof in de Melkweg uit. Onze Melkweg is dan ook met recht ‘vet’ te noemen. “Dit ‘ruimte-vet’ is niet het spul dat je op je boterham wilt smeren,” waarschuwt Schmidt. “Het is vies, waarschijnlijk giftig en ontstaat enkel in de interstellaire ruimte (en ons laboratorium).”

Nu we weten hoe overvloedig alifatisch koolstof voorkomt, is het tijd voor de volgende uitdaging: vaststellen hoeveel niet-aromatisch koolstof onze Melkweg herbergt.