Ratten blijken zichtbaar aangedaan als een soortgenoot in een penibele situatie verkeert.

Mensen kunnen zich als geen ander verplaatsen in andere personen. Zo worden we bijvoorbeeld zelf verdrietig als we iemand anders zien huilen en huiveren we als een vriend zich in zijn vinger snijdt. Maar nu blijkt uit een nieuwe studie dat ook ratten met soortgenoten mee kunnen voelen.

Spiegelneuronen
Uit het onderzoek blijkt dat in onze hersenen dezelfde cellen worden geactiveerd bij het kijken naar andermans pijn, als het ervaren van de pijn. Deze cellen worden ook wel spiegelneuronen genoemd. Dit zijn neuronen die actief of actiever worden wanneer je waarneemt wat iemand anders doet, op dezelfde plek in de hersenen als bij degene die de actie uitvoert. Echter was de aanwezigheid van deze cellen tot dusver nog niet aangetoond in het hersengebied dat betrokken is bij empathie.


episodisch geheugen

Ratten blijken een indrukwekkend episodisch geheugen te hebben. Zo kunnen de dieren zich minstens dertig gebeurtenissen in hun context herinneren.

Ratten
De studie toont ook aan dat empathie diepgeworteld is in onze evolutie. “Uit het onderzoek blijkt dat mensen de fundamentele mechanismen van empathie delen met dieren zoals ratten,” zegt hoofdonderzoeker Christian Keysers. In de studie lieten de onderzoekers een rat toekijken hoe een andere rat bang gemaakt werd. Vervolgens bekeken ze het gedrag en de hersenactiviteit.

Bevriezen
Uit de bevindingen blijkt dat ratten opvallend genoeg best empathisch te zijn. Een natuurlijke reactie van ratten in een onaangename situatie is om als het ware te ‘bevriezen’. En dit is precies wat er gebeurde met de rat toen deze moest toezien hoe een andere rat werd blootgesteld aan een onaangename situatie. Dit betekent dat de observerende rat met de andere rat meevoelde. Daarnaast blijkt dat de ratten dezelfde hersencellen activeerden bij het observeren van andermans pijn, als bij het ervaren van eigen pijn. “Wat het meest bijzonder is, is dat nu blijkt dat bij ratten dezelfde hersenregio betrokken is bij empathie als bij mensen,” vertelt Keysers.


Met deze studie zetten de onderzoekers ook een belangrijke stap richting beter begrip van psychische aandoeningen waar een gebrek aan empathie aan ten grondslag ligt. Want hoewel bij de meeste mensen de activiteit in het hersengebied toeneemt als we de pijn van anderen waarnemen, is er bij psychopathische criminelen juist een opmerkelijke vermindering van deze activiteit te zien. Door het mechanisme van empathie beter te begrijpen, kunnen we daarom ook psychopathologische stoornissen beter plaatsen.