Vermeende ‘pauze’ tussen 1998 en 2012 is het resultaat van een gebrek aan data.

De gemiddelde temperatuur wereldwijd is de afgelopen eeuw gestaag gestegen. De temperatuurstijging is het resultaat van broeikasgassen die wij mensen – bijvoorbeeld door de verbranding van fossiele brandstoffen – in de atmosfeer pompen. En hoe meer CO2 we in de atmosfeer brengen, hoe sneller de temperatuur op aarde stijgt.

Pauze
Een helder verhaal dat tot het jaar 1998 aardig lijkt te kloppen. Maar in de periode tussen 1998 en 2012 gebeurt er iets vreemds: de opwarming van de aarde lijkt te pauzeren. In de genoemde periode stijgt de temperatuur nauwelijks (ongeveer 0,05 graden Celsius per decennium). Dat is raar, omdat mensen nog steeds en onverminderd broeikasgassen in de atmosfeer brengen. Hoe is dan te verklaren dat de opwarming van de aarde in die periode tot stilstand is gekomen om vanaf 2013 weer door te zetten? Klimaatonderzoekers liepen er lang aan vast. Maar een nieuw onderzoek suggereert nu dat deze wetenschappers zich niet langer het hoofd hoeven te breken over de gepauzeerde opwarming van het klimaat. Want de opwarming van onze aarde is nooit gepauzeerd.

“De cijfers tonen aan dat het Arctische gebied meer dan zes keer sneller opwarmde dan de rest van de wereld gemiddeld deed én van invloed was op de gemiddelde temperatuur wereldwijd”

Nieuwe dataset
Dat concludeert een internationaal team van onderzoekers. Ze baseren zich op de een nieuwe dataset die een veel completer beeld geeft van de ontwikkeling die de oppervlaktetemperatuur in de laatste decennia heeft doorgemaakt. In tegenstelling tot eerdere vergelijkbare datasets is in deze dataset veel meer aandacht voor de temperaturen in het Arctische gebied. En dat schept een heel ander beeld. “We herberekenden de gemiddelde wereldwijde temperatuur tussen 1998 en 2012 en ontdekten dat de temperatuur bleef stijgen met 0,112 graad Celsius per decennium in plaats van 0,05 graad Celsius zoals eerder werd gedacht,” vertelt onderzoeker Xiangdong Zhang. De cijfers tonen aan dat het Arctische gebied meer dan zes keer sneller opwarmde dan de rest van de wereld gemiddeld deed én van invloed was op de gemiddelde temperatuur wereldwijd.

Arctisch gebied
Wanneer onderzoekers de gemiddelde temperatuur wereldwijd willen vaststellen, laten ze zich vaak leiden door data die een langere periode bestrijkt en bovendien verzameld is door een netwerk aan instrumenten die vrij gelijkmatig over een bepaald gebied zijn verspreid. Het afgelegen Arctische gebied heeft niet zo’n netwerk en valt daarom vaak min of meer buiten de boot als er naar de wereldwijde temperatuur wordt gekeken. Dat leek tot voor kort ook niet zo erg te zijn: veel onderzoekers achtten het Arctisch gebied te klein om van grote invloed te kunnen zijn op de gemiddelde wereldwijde temperatuur.

Maar de nieuwe dataset, waarin temperatuurmetingen van boeien in de Noordelijke IJszee zijn verwerkt, laat zien dat het Arctische gebied er wél toe doet. “Het Arctische gebied is alleen fysiek ver weg,” stelt Zhang. “Wetenschappelijk gezien is het voor ons allemaal heel dichtbij. Het is een broodnodig onderdeel van de optelsom en de oplossing raakt ons allemaal.”