wave

Wat hebben de wave in het stadion en klimaatverandering met elkaar te maken? Heel veel, zo stellen onderzoekers van Georgia Tech. Ze denken aan de hand van de wave te kunnen verklaren waarom de opwarming van de aarde momenteel even gepauzeerd is.

De opwarming van de aarde is gepauzeerd, zo vertelde het Intergovernmental Panel on Climate Change ons. Koren op de molen van klimaatsceptici. Maar het IPCC haastte zich te stellen dat de pauze waarschijnlijk het resultaat is van ‘onvoorspelbare variaties binnen het klimaat’. Die variaties hangen nauw samen met wat zich in de atmosfeer en oceanen afspeelt. Denk aan El Niño en La Niña, maar ook de Atlantische Multidecadale Oscillatie (een term waarmee verwezen wordt naar het feit dat de zeewatertemperatuur van het noordelijke deel van de Atlantische Oceaan over meerdere decennia van nature varieert).

Voorspelbaar
Onderzoekers van Georgia Tech stellen in het blad Climate Dynamics nu dat wat het IPCC een ‘onvoorspelbare variatie binnen het klimaat’ noemt in werkelijkheid een beter te voorspellen variatie is dan gedacht. En dat de pauze in de opwarming die we nu zien optreden goed te verklaren is. En dat te voorspellen is hoelang die pauze nog duren gaat.

De klimaatwave
De onderzoekers vergelijken de variaties binnen het klimaat met de wave die u tijdens voetbalwedstrijden op de tribune wel eens ziet plaatsvinden. Zoals die wave zich door het stadion verspreidt, ‘golven’ ook de factoren die invloed hebben op het klimaat de wereld over. De ene factor geeft een signaal af dat vervolgens door een netwerk van oceanen, ijs en de atmosfeer wordt doorgegeven. De verschillende spelers stoten elkaar als het ware aan en houden de wave zo in stand. In hun paper identificeren de onderzoekers de twee drijvende krachten achter die ‘klimaatwave’: de Atlantische Multidecadale Oscillatie (AMO) en de hoeveelheid zee-ijs in het Euraziatische Arctische gebieden. De AMO bepaalt het tempo, terwijl het zee-ijs de communicatie tussen de oceaan en atmosfeer mogelijk maakt.

Versterken en verzwakken
Maar zo af en toe versterkt of verzwakt de wave de trend van stijgende temperaturen. Het resultaat daarvan is zogenoemde klimaatregimes: intervallen die zich over meerdere decennia uitstrekken waarin de aarde opwarmt of afkoelt. Die klimaatregimes leken met het oog op de natuurlijke variaties binnen het klimaat altijd wat onwillekeurig te komen en gaan, maar met de wave-hypothese hebben de onderzoekers er opeens een lijn in ontdekt. Er zit een bepaalde regelmaat in. Zo kan de wave de pauze die we recent zien als het gaat om de stijging van oppervlaktetemperaturen wereldwijd, verklaren en voorspellen hoelang deze pauze nog duurt. “Het wave-signaal voorspelt dat de huidige pauze in de opwarming van de aarde tot in de jaren ’30 van deze eeuw kan duren,” vertelt onderzoeker Marcia Wyatt.

“De wave voorspelt dat het zeeijs zich zal herstellen van het recente minimum, eerst in het westelijke deel van het Euraziatische Arctische gebied, gevolgd door herstel in het Siberisch Arctisch gebied”

Tegenstrijdigheden
Het onderzoek kan ook enkele tegenstrijdigheden in het klimaatonderzoek verklaren. Zo zien we bijvoorbeeld dat de hoeveelheid zeeijs blijft afnemen, terwijl de opwarming halt houdt. De onderzoekers wijzen erop dat de temperaturen in de jaren ’90 piekten, waarop de oppervlaktetemperaturen op het noordelijk halfrond begonnen af te nemen, terwijl het noordelijke deel van de Atlantische Oceaan bleef opwarmen en het zee-ijs in het Arctisch gebied bleef afnemen. Als we het idee van de wave volgen, zouden deze trends het resultaat zijn van een overgangsperiode waarna het noordelijke deel van de Atlantische Oceaan begint af te koelen en het zee-ijs in het Euraziatische Arctische gebied aan een inhaalslag begint. “De wave voorspelt dat het zeeijs zich zal herstellen van het recente minimum, eerst in het westelijke deel van het Euraziatische Arctische gebied, gevolgd door herstel in het Siberisch Arctisch gebied,” legt Wyatt uit. “Het zee-ijsminimum dat we in 2012 zagen en dat gevolgd werd door een toename van zee-ijs in 2013 is consistent met het tijdspad dat de evolutie van het wave-signaal zou volgen.”

Als het wave-signaal zo consistent is met allerlei voorheen lastig te verklaren fenomenen, waarom zijn we het dan niet eerder op het spoor gekomen? Volgens de onderzoekers komt het doordat de meeste studies zich richten op externe factoren die het klimaat beïnvloeden, in plaats van op de natuurlijke variaties binnen het klimaat. Dit onderzoek richtte zich enkel op dat laatstgenoemde. Maar daarmee is het verhaal natuurlijk nog niet af, zo waarschuwen de onderzoekers. “Hoe externe krachten invloed uitoefenen op de wave (of ze bijvoorbeeld het tempo aanpassen) is onbekend en vraagt om nader onderzoek.” Ook benadrukken de onderzoekers dat hun studie de door mensen veroorzaakte klimaatverandering niet weerlegt of steunt. “De wave-hypothese verklaart alleen maar de over meerdere decennia uitstrekkende variaties binnen het klimaat.”