orka

De orka doet het al miljoenen jaren zonder genen die ons mensen – en andere zoogdieren – beschermen tegen virussen als HIV en griep.

Onderzoekers bestudeerden de genen van tandwalvissen – waaronder de orka en dolfijn vallen – en 56 andere zoogdieren. En tijdens dat onderzoek deden ze een opvallende ontdekking. Moderne tandwalvissen beschikken – in tegenstelling tot de andere 56 bestudeerde zoogdieren – over een niet-werkend kopie van de Mx1- en Mx2-genen. Deze genen zijn verantwoordelijk voor het produceren van eiwitten die virusinfecties bestrijden.

Opvallend
“Aangezien de Mx-genen in het geval van mensen en andere zoogdieren zo belangrijk lijken als het gaat om het bestrijden van ziekten, is het heel opvallend om te zien hoe een soort beide genen kwijtraakt en vervolgens miljoenen jaren in leven weet te blijven,” stelt onderzoeker Gill Bejerano. De onderzoeker en zijn collega’s hopen dat de bevindingen gebruikt kunnen worden om tandwalvissen te beschermen. Onduidelijk is nog of de grote sterfte onder tandwalvissen verband houdt met de missende genen.

Baleinwalvissen
De onderzoekers bestudeerden naast de tandwalvissen ook baleinwalvissen. De baleinwalvissen blijken wel over werkende Mx-genen te beschikken. En ook dat is opvallend, aangezien de tand- en baleinwalvissen een gemeenschappelijke voorouder hebben. “De simpelste – en meest voor de hand liggende – verklaring is dat de voorouder van de tandwalvissen beide Mx-genen kort nadat de wegen van de balein- en tandwalvissen zich zo’n 33 tot 37 miljoen jaar geleden scheidden, kwijtraakte,” legt Bejerano uit. “Het is verleidelijk om te denken dat deze gemeenschappelijke voorouder leed aan een heel naar virus dat de Mx1- en Mx2-genen uitbuitte. De opties waren: beide genen kwijtraken of sterven. We weten niet zeker of het zo gegaan is, maar het is een verleidelijke hypothese als we zien hoe sommige virussen vandaag de dag de Mx-genen lijken uit te buiten.”

De grote vraag is nu: heeft de tandwalvis een gebrekkig immuunsysteem of zijn er mutaties die het ontbreken van de Mx-genen compenseren? Nader onderzoek moet een antwoord op die vraag zien te vinden.