Het beestje schuifelde 240 miljoen jaar geleden over onze planeet.

De gefossiliseerde resten van de hagedis werden zo’n 20 jaar geleden ontdekt in de Dolomieten. In eerste instantie dachten onderzoekers dat het ging om een familielid – maar geen voorouder – van de moderne hagedissen en slangen. Maar vervolgonderzoek heeft nu uitgewezen dat het heel anders zit. Het 240 miljoen jaar oude fossiel blijkt de oudste voorouder van alle moderne hagedissen en slangen te zijn dat ons tot op heden bekend is. En daarmee is het fossiel – dat behoort tot de soort Megachirella wachtleri – opeens veel waardevoller geworden.

Inzicht in evolutie
“Dit exemplaar is 75 miljoen jaar ouder dan wat we dachten dat de oudste gefossiliseerde hagedissen in de hele wereld waren,” aldus onderzoeker Tiago Simões. “Deze ontdekking voorziet ons van waardevolle informatie als we de evolutie van zowel levende als uitgestorven schubreptielen willen begrijpen.”

Schubreptiel
De schubreptielen zijn een zeer diverse groep gewervelde dieren, waarin ook de hagedissen en slangen thuishoren. Over de oorsprong van deze groep is al veel getwist. Dat komt doordat de oudste schubreptielen waarvan gefossiliseerde resten zijn ontdekt, zo’n 70 miljoen jaar na de periode waarin deze groep ontstond, leefden. Megachirella wachtleri is echter zo’n 72 miljoen jaar ouder dan het oudste schubreptiel dat tot op heden is ontdekt.

Oudste
De onderzoekers baseren hun conclusie dat het in de Dolomieten ontdekte fossiel het oudste ons bekende schubreptiel is, op een uitgebreid onderzoek. Ze bestudeerden maar liefst 130 uitgestorven en nog in leven zijnde reptielen. Van de reptielen werden onder meer foto’s en CT-scans gemaakt. Door de anatomie van al deze reptielen met elkaar te vergelijken, kunnen de onderzoekers concluderen dat M. wachtleri echt het oudste schubreptiel is dat tot op heden is ontdekt. Verder wijst deze analyse er ook op dat de oorsprong van de schubreptielen nóg verder – zo’n 10 miljoen jaar – teruggaat dan M. wachtleri.

Hier zie je een reconstructie van M. wachtleri in zijn leefgebied in de Dolomieten. Afbeelding: Davide Bonadonna.

“Fossielen geven ons het enige accurate inkijkje in het verre verleden,” stelt onderzoeker Michael Caldwell. En Megachirella vertelt ons volgens hem “dingen over de evolutie van hagedissen die we simpelweg niet te weten kunnen komen middels de hagedissen en slangen die vandaag de dag leven.”