We hoeven maar vijf procent van de auto’s op de weg te vervangen door zelfrijdende auto’s voor een betere doorstroom.

Van een zelfrijdende auto wordt vaak gezegd dat deze ervoor kan zorgen dat het aantal ongelukken op de weg afneemt. Ook hoor je vaak dat de zelfrijdende auto de doorstroming op de weg ten goed komt. Maar is dat laatste werkelijk waar? En hoeveel zelfrijdende auto’s heb je dan nodig om dat effect op te merken? Wetenschappers hebben de proef op de som genomen. En wat blijkt? Wanneer we vijf procent van de auto’s op de weg vervangen door zelfrijdende exemplaren, verbetert de doorstroming al enorm en kan de ‘spookfile’ zelfs naar het verleden worden gebonjourd.

De spookfile
Je kent het vast wel: je rijdt op de snelweg en opeens hoopt het verkeer op. Je staat even stil, je trekt een eindje op, je staat weer even stil. En naar verloop van tijd kun je opeens weer goed doorrijden. Eenmaal thuisgekomen ga je online op zoek naar de oorsprong van de file: een ongeluk of wegwerkzaamheden misschien? Maar er is niets te vinden. Je bevond je namelijk in een ‘spookfile’. Een dergelijke file ontstaat door menselijk gedrag. Een bestuurder ziet de afstand tot zijn voorganger wel erg klein worden en remt iets. De bestuurder daarachter ziet de remlichten van zijn voorganger oplichten en remt ook af. De bestuurder daarachter doet hetzelfde. En als je zo tientallen of honderd bestuurders op een rij hebt die reageren op de remlichten van hun voorganger kan het zomaar zijn dat bestuurder 80 of 90 helemaal tot stilstand komt (zie ook het filmpje hieronder).

Experimenten
Zo’n file – ontstaan door menselijk handelen – kan dus naar het rijk der fabelen worden verwezen als de zelfrijdende auto aan een opmars begint, zo stellen de onderzoekers. Ze trekken die conclusie op basis van experimenten. Tijdens die experimenten lieten ze één zelfrijdende auto temidden van twintig reguliere auto’s rondjes rondrijden. Normaliter zouden daarbij al snel – zelfs zonder wegversmallingen of andere verstoringen – problemen ontstaan: langzaamrijdend verkeer of verkeer dat herhaaldelijk stopt en weer optrekt. Maar dat gebeurde niet wanneer de zelfrijdende auto niet bestuurd werd door mensen en dus autonoom rondreed (zie het filmpje hieronder).


Aan het begin van het filmpje wordt de auto bestuurd door een mens en ontstaan problemen. Kort daarna gaat de auto autonoom rijden (weliswaar gecontroleerd door een slim algoritme dat de snelheid van de auto bepaalt en ontwikkeld is om verkeersopstoppingen te voorkomen). Dan rijdt alles weer goed door. Aan het eind van het filmpje wordt het algoritme weer uitgeschakeld en ontstaan weer problemen.

Door de snelheid van 1 op 20 auto’s nauwgezet te controleren, kan het ontstaan van spookfiles dus voorkomen worden. En zo wordt ook een hoop (tot wel 40 procent) brandstof bespaard.