De bijl is tussen de 46.000 en 49.000 jaar oud en stamt uit de periode dat de eerste mensen op het continent arriveerden.

Archeologen ontdekten een fragment van de bijl in het westen van Australië, in de jaren negentig van de vorige eeuw. Maar nu pas hebben ze de waarde van die ontdekking ingezien: het is het oudste bijlfragment ter wereld. Het fragment is niet veel groter dan een duimnagel.

Japan
De bijl moet oorspronkelijk van een heft zijn voorzien. Nog niet eerder is een bijl met daaraan een heft van zo’n hoge leeftijd teruggevonden. “In Japan verschenen dergelijke bijlen rond 35.000 jaar geleden,” vertelt onderzoeker Sue O’Connor. “Maar in de meeste landen arriveerden ze gelijk met de landbouw, zo’n 10.000 jaar geleden. Australische stenen voorwerpen werden vaak als ‘simpel’ bestempeld. Maar dat is duidelijk niet correct, aangezien we deze bijlen die van een heft voorzien waren eerder in Australië tegenkomen dan waar ook ter wereld.”

Waarschijnlijk maakte het gevonden bijlfragment deel uit van een bijl die er zo uitzag. Afbeelding: Stuart Hay / ANU.

Waarschijnlijk maakte het gevonden bijlfragment deel uit van een bijl die er zo uitzag. Afbeelding: Stuart Hay / ANU.

Uitgevonden in Australië
De vondst suggereert volgens de onderzoekers dat deze bijl in Australië werd uitgevonden. “We weten dat ze (de eerste mensen op het continent, red.) geen bijlen hadden op de plek waar ze vandaan kwamen. Er zijn geen bijlen op de eilanden ten noorden van Australië. Zij kwamen aan in Australië en bedachten bijlen.” Onderzoeker Peter Hiscock voegt toe: “Toen mensen in Australië arriveerden, begonnen ze te experimenteren met nieuwe technologieën, ze bedachten manieren om de grondstoffen die ze tegenkwamen te exploiteren.” De bijl kan voor verschillende doeleinden zijn gebruikt. Bijvoorbeeld om speren te maken of om bomen om te hakken.

Archeologen vragen zich al decennialang af waar de eerste bijlen ontstonden. En nu lijkt die vraag beantwoord te zijn. Kort na hun aankomst in Australië bedachten de eerste Australiërs de bijl. Die mensen verspreidden zich vervolgens over het gehele continent. Maar de bijl deed dat niet. “Bijlen werden alleen in het tropische noorden gemaakt. Deze verschillen tussen noord-Australië, waar bijlen altijd werden gebruikt en zuid-Australië waar dat niet gebeurde, ontstonden rond de tijd van kolonisatie en hielden stand tot een paar duizend jaar geleden toen bijlen ook in de meeste zuidelijke delen van Australië werden gemaakt.”