Het methaan is afkomstig van bacteriën die kilometers onder het ijs zitten.

Het lijkt erop dat we de hoeveelheid methaan die de Groenlandse ijskap uitstoot behoorlijk hebben onderschat. Uit een nieuwe studie blijkt namelijk dat smeltwater op Groenland tonnen methaan naar de atmosfeer vervoert. “Methaan wordt onder het ijs geproduceerd en ontsnapt via grote, snelstromende rivieren, nog voordat het oxideert tot CO2,” zegt onderzoeker Jemma Wadham.

Meer over methaan
Methaan wordt na waterdamp en koolstofdioxide gezien als belangrijkste broeikasgas. Hoewel het gas in mindere mate op aarde aanwezig is, is het wel veel krachtiger dan CO2. Daarom hebben kleinere hoeveelheden al een groot effect op de atmosferische temperatuur. Het meeste methaan op aarde wordt geproduceerd door micro-organismen die organisch materiaal in methaan omzetten in zuurstofarme gebieden. Denk bijvoorbeeld aan drasland of landbouwgrond zoals in de magen van koeien of op rijstvelden. De rest komt van fossiele brandstoffen zoals aardgas vandaan.

Smeltwater
Een internationaal team van wetenschappers kampeerde drie maanden lang op Groenland. Tijdens hun verblijf namen ze monsters van het smeltwater dat tijdens de zomermaanden over een groot gebied (> 600 km2) van de ijskap stroomt. De onderzoekers gebruikten nieuwe sensoren om de hoeveelheid methaan in het smeltwater te meten. En ze ontdekten dat er constant methaan van onder het ijs naar boven werd vervoerd. Alleen al in het onderzoeksgebied berekenden de onderzoekers dat er gedurende de zomermaanden vanuit de ijslaag ongeveer zes ton methaan werd getransporteerd. Dit staat gelijk aan methaan dat door zo’n honderd koeien wordt uitgestoten.

Bacteriën
Maar waar komt dat methaan eigenlijk vandaan? De onderzoekers denken dat bacteriën die kilometers onder het ijs vertoeven verantwoordelijk zijn voor de productie ervan. “Hoewel we wisten dat methaanproducerende microben waarschijnlijk een belangrijk component zijn in subglaciale omgevingen, wisten we niet precies hoe belangrijk en wijdverspreid ze werkelijk zijn,” zegt onderzoeker Guillaume Lamarche-Gagnon. “Nu zien we duidelijk dat actieve micro-organismen die onder kilometers ijs leven waarschijnlijk ook andere delen van ons aardse systeem beïnvloeden.”

Wetenschappers wisten al wel dat de Groenlandse ijskap methaan bevatte. Zo is het gas eerder aangetroffen in ijskernen en in subglaciale meren. Echter hebben de onderzoekers nu voor het eerst nauwkeurig de hoeveelheid methaan gemeten in de lente en zomer, wanneer de gletsjers van Groenland sneller smelten. Omdat Antarctica de grootste ijsmassa op aarde heeft, vinden de onderzoekers dat in vervolgstudies de pijlen gericht moeten worden op dit continent. “Er wordt al geopperd dat er veel methaan schuilgaat onder de Antarctische ijskap. Het wordt tijd dat we ook daar met harde cijfers komen,” besluit Lamarche-Gagnon.