koffietijd

In koffie – maar ook in thee en smaakstoffen – zit een stofje dat ons DNA kan beschadigen. Maar mede dankzij een enzym in ons speeksel krijgt dat giftige goedje geen schijn van kans. Dat blijkt uit een nieuw onderzoek.

In allerlei voedingsmiddelen – waaronder koffie en thee – zitten PLP’s (Pyrogallol-Like Polyphenols). Vorig jaar toonden onderzoekers in het laboratorium aan dat deze PLP’s DNA-strengen kunnen breken en zo voor omvangrijke schade in het menselijk lichaam kunnen zorgen. De schadelijke invloed van de PLP’s was zo groot – in sommige gevallen twintig keer groter dan de beschadigingen die chemotherapie met zich meebrengt – dat onderzoekers voor een raadsel stonden. Als PLP’s zo schadelijk zijn, waarom ondervinden mensen er in het dagelijks leven dan niet meer hinder van? “Als deze stofjes zo wijdverspreid zijn – ze zitten in smaakstoffen, thee, koffie – en het DNA in zo’n grote mate beschadigen, dan moet er een verdedigingsmechanisme zijn dat ons van dag tot dag beschermt,” vertelt onderzoeker Scott Kern.

Evolutie

De onderzoekers benadrukken dat deze enzymen en eiwitten ons alleen beschermen tegen door PLP’s veroorzaakte beschadigingen aan het DNA. Tegen beschadigingen door toedoen van chemotherapie zijn ze kansloos. Het suggereert dat dit verdedigingsmechanisme door de tijd heen geëvolueerd is om ons te beschermen tegen gevaarlijke stoffen in planten die al heel lang onderdeel uitmaken van het menselijk dieet.

Enzymen en eiwitten
En onderzoekers hebben dat verdedigingsmechanisme nu ontdekt. In ons speeksel blijken zich enzymen te bevinden die cellen beschermen tegen DNA-beschadigingen door toedoen van PLP’s. En in bloed en spieren troffen onderzoekers eiwitten aan die datzelfde doen.

Tijdelijk
Opvallend genoeg hebben onze cellen deze bescherming niet altijd nodig. Nadat cellen enige tijd aan de giftige stoffen zijn blootgesteld, kunnen ze het zonder de enzymen en eiwitten af. “Na twee weken bleek het moeilijker te zijn om de cellen met dezelfde chemische stofjes te beschadigen, zelfs als de cellen al enkele weken eerder door die stoffen waren beschadigd,” vertelt Kern. “Ze lijken van nature in staat te zijn om op de beschadigingen te reageren of deze aan te voelen en zich er op de één of andere manier tegen te beschermen.” Zelfs als de beschermende enzymen en eiwitten afwezig zijn. “We vragen ons af: ontwikkelen mensen die dagelijks hetzelfde PLP-bevattende dieet volgen een natuurlijke cellulaire bescherming tegen de giftige stofjes? En geldt ook hier: wat ons niet fataal wordt, maakt ons sterker?”

De onderzoekers willen hun onderzoek voortzetten. Ze willen achterhalen of er misschien nog meer onontdekte beschermingsmechanismen aan het werk zijn. Ook willen ze achterhalen of het mogelijk is om het beschermingsmechanisme te omzeilen, waardoor mensen toch ziek worden. Een andere interessante vraag is of de schadelijke effecten van een kopje koffie verminderd kunnen worden als we de kop koffie combineren met bijvoorbeeld een stukje bacon (dat de beschermende eiwitten bevat).