parasiet

Wanneer de nare parasiet Schistosoma mansoni het menselijk lichaam eenmaal is binnengedrongen, kan deze daar decennialang actief blijven. Wetenschappers hebben nu ontdekt hoe de parasiet dat zo lang volhoudt: hij beschikt over stamcellen waarmee hij zichzelf voortdurend kan repareren.

De worm Schistosoma mansoni legt zijn eitjes in water. Zodra de eitjes uitkomen, begeven de larven zich naar een zoetwaterslak en groeien in het lichaam van die slak verder. Als ze ver genoeg gegroeid zijn, verlaten ze de slak en gaan op zoek naar een volgende gastheer. Zodra mensen in het water gaan baden, kunnen de larven zich door de menselijke huid boren, zo de aderen in. Eenmaal daar aangekomen worden de larven echt volwassen. En als het vrouwtjes zijn, beginnen ze ook eitjes te leggen.

Platworm
Een volwassen Schistosoma mansoni kan tientallen jaren in het lichaam overleven. Onderzoekers van de universiteit van Illinois vroegen zich af hoe de parasiet dat zo lang volhoudt. Die vraag kwam in hen op nadat ze eerst enkele jaren een andere platworm hadden bestudeerd. Deze platworm – uit het geslacht Planaria – bleek stamcellen te bevatten die deze kan gebruiken om hele nieuwe lichaamsdelen en organen te laten groeien. Het zette de onderzoekers aan het denken. “Het leek aannemelijk dat aangezien Schistosoma zo lang leefden, ze een vergelijkbaar systeem moesten gebruiken,” vertelt onderzoeker James Collins. “En aangezien deze twee platwormen aan elkaar verwant zijn, zou het logisch zijn dat ze daarvoor dezelfde soort cellen gebruiken. Alleen is dat nog nooit aangetoond.”

Gevolgen

Wanneer Schistosoma mansoni het lichaam binnendringt, kan dat leiden tot infecties. Die infecties worden veroorzaakt doordat de platworm zijn eitjes in weefsels en organen achterlaat. Naar schatting worden wereldwijd jaarlijks meer dan 230 miljoen mensen behandeld voor infecties veroorzaakt door Schistosoma mansoni. De meeste slachtoffers hebben geen toegang tot schoon water en raken besmet wanneer ze in vies water baden. Met name voor kinderen is de platworm heel gevaarlijk. Een infectie kan in hun geval leiden tot een vertraging in groei en de ontwikkeling van de hersenen.

Regenereren
De onderzoekers namen Schistosoma mansoni onder de loep. Al snel ontdekten ze dat het lichaam van de platworm vol zit met cellen die er net zo uitzagen en zich net zo gedroegen als de stamcellen in platwormen uit het geslacht Planaria. “Stamcellen kunnen twee dingen doen,” vertelt onderzoeker Philip Newmark. “Ze delen zich zodat er meer stamcellen ontstaan en ze leiden tot cellen die kunnen differentiëren (uit kunnen groeien tot verschillende andere soorten cellen, red.).” De onderzoekers labelden de cellen en keken vervolgens wat deze gingen doen. Zo ontdekten ze dat sommige cellen zich in een periode van enkele dagen naar de maag of spieren begaven en daar deel uit gingen maken van de weefsels.

Het onderzoek wijst erop dat de vaardigheid om weefsels te repareren en te vervangen ervoor zorgt dat Schistosoma mansoni zo lang in leven kan blijven. Nu is het tijd om uit te gaan zoeken hoe we die kennis kunnen gebruiken om het leven van Schistosoma mansoni te verkorten.