En astronomen zitten op de eerste rij..

In de Star Trek-film uit 2009 vernietigt een supernova een nabijgelegen planeet (Romulus). Sciencefiction? Tot op zekere hoogte. Want een supernova kan wel degelijk onheil brengen over nabijgelegen hemellichamen, zo blijkt uit een nieuw onderzoek dat verschenen is in het blad The Astrophysical Journal Letters.

Een witte dwerg die rond een rode reus cirkelt, kan materie van die rode reus naar zich toetrekken. Hierdoor neemt de massa van de witte dwerg toe. Wanneer de massa van de witte dwerg te groot wordt (en de Chandrasekhar-limiet overschrijdt) stort de witte dwerg ineen, waarna deze explodeert.

Witte dwergen en rode reuzen
Het onderzoek draait om de supernova SN 2017cbv. Het is een type Ia-supernova. Dergelijke supernova’s ontstaan in dubbelstersystemen. In het geval van SN 2017cbv bestaat dat dubbelstersysteem uit een witte dwerg en een rode reus. SN 2017cbv was de witte dwerg en heeft kunnen exploderen doordat deze materie heeft ‘gestolen’ van de begeleidende ster: de rode reus.

Geramd
En alsof die diefstal nog niet erg genoeg was, heeft de exploderende witte dwerg ook nog eens die begeleidende ster geramd, zo stellen astronomen nu. De botsing tussen die supernova en de begeleidende ster schokte het supernova-materiaal dat daardoor – in ultraviolet licht – een blauwe gloed kreeg.

SN 2017cbv werd in maart opgemerkt en bevindt zich in een sterrenstelsel – NGC 5643 – op zo’n 55 miljoen lichtjaar afstand. Daarmee is het één van de dichtstbijzijnde supernova’s die in de afgelopen jaren zijn ontdekt. Afbeelding: University of California – Santa Barbara.

“We zoeken al naar dit effect – een supernova die zijn begeleidende ster ramt – sinds het in 2010 werd voorspeld,” vertelt onderzoeker Griffin Hosseinzadeh. “Er zijn eerder al wel aanwijzingen (voor het bestaan van dit effect, red.) geweest, maar dit keer is het bewijs overweldigend.”

Een simulatie van de supernova-explosie waarbij materiaal dat door de explosie werd weggeslingerd (in rood) op een begeleidende ster (blauw) klapt. Afbeelding: Dan Kasen.

“Het universum is gekker dan sciencefiction-schrijvers zich durven voor te stellen,” concludeert onderzoeker Andy Howell. “Supernova kunnen nabijgelegen sterren ook verwoesten en daarbij komen ongelofelijke hoeveelheden energie vrij.”