De jonge farao Toetanchamon had speciaal voor hem gemaakte schoenen die ervoor zorgden dat zijn klompvoet perfect ondersteund werd. Dat vermoeden onderzoekers. De farao werd met 80 paar schoenen begraven en het is voor het eerst dat zo gedetailleerd naar al deze exemplaren wordt gekeken.

Farao Toetanchamon had een voetafwijking. De tweede teen van zijn rechtervoet miste een teenkootje, waardoor deze korter was. Zijn linkervoet was een klompvoet en stond naar binnen toe gedraaid. Deze afwijkingen vroegen om geschikte schoenen waarbij de bandjes strak om de voeten zaten zodat het schoeisel niet over de grond sleepte.

Tachtig paar schoenen
En dat speciale schoeisel stond tot de beschikking van de farao, zo concluderen de schrijvers van het boek Tutankhamun’s Footwear: Studies of Ancient Egyptian Footwear. Farao Toetanchamon werd met 80 paar schoenen begraven en tenminste drie daarvan hebben een orthopedisch tintje; onder de tenen bevindt zich een extra horizontale band die voor veel meer stevigheid zorgt (zie de tekeningen van M.H. Kriek hiernaast). En dat is bijzonder; een dergelijke band is in geen enkel ander oud schoeisel aangetroffen. Het lijkt er dan ook op dat deze schoenen speciaal voor Toetanchamon en zijn afwijkende voeten zijn gemaakt.

Bladgoud
Naast deze speciale schoenen zijn nog veel meer bijzondere exemplaren gevonden. Een aantal van deze schoenen overleefde duizenden jaren in de tombe en kon uitgebreid bestudeerd worden. “Het zijn kleurrijke, glimmende schoenen,” vertelt Andre Veldmeijer, één van de auteurs. “Sommigen waren heel uniek, omdat vormen, speciale materialen en nieuwe productietechnieken werden gecombineerd.” De kans is klein dat Toetanchamon op alle schoenen heeft gelopen. Sommige exemplaren waren namelijk mooi, maar minder praktisch; ze zijn ingelegd met edelstenen en bestreken met bladgoud. “Farao Toet heeft ze misschien aangehad toen hij rondgedragen werd.”

De zolen van Toet
In het graf van Toetanchamon liggen verschillende maten schoenen. De kleinste zou hij als tienjarige jongen gepast hebben. De grootste kreeg hij waarschijnlijk toen hij een jaar of negentien was. “Dit suggereert dat alleen de schoenen die hij als koning droeg met hem zijn begraven. En dat klopt wel: aan de sandalen is te zien dat ze gedragen zijn. Zo staat de afdruk van de voet van farao Toet in de zool.” Twee paar schoenen zijn extra comfortabel gemaakt; het middelste deel van de zool is zachter.

Reproductie
Veldmeijer werkt op dit moment samen met een Duitse specialist in het namaken van oud schoeisel aan een reproductie van de orthopedische schoen zoals die ooit door Toetanchamon gedragen zou zijn. “We werken samen met een professor in de anatomie om te kijken hoe vervormd Toetanchamans voet was en hoe de schoenen hem hielpen.”

Volgens Salima Ikram, professor in de Egyptologie is het best mogelijk dat Toetanchamon orthopedische schoenen had. “Het is heel aannemelijk dat strakkere bandjes op Toetanchamons schoenen te wijten waren aan de mogelijke klompvoet,” vertelt Ikram. “Ze houden de voet op zijn plaats en maken gemakkelijk manoeuvreren mogelijk.”