Dit maakt Venus de enige andere planeet in ons zonnestelsel – naast de aarde – die vulkanisch actief is.

Onderzoekers hebben in een nieuwe studie de lavastromen op Venus onder de loep genomen. En daarbij komen ze tot een opvallende bevinding. De lavastromen blijken namelijk slechts een paar jaar oud te zijn. En dat suggereert dat de planeet mogelijk vandaag de dag vulkanisch actief is.

Vulkanisme op Venus
Radarbeelden van NASA’s ruimtevaartuig Magellan onthulden al in de vroege jaren negentig dat er op Venus, onze naaste buur, veel vulkanen en uitgebreide lavastromen te vinden zijn. Wetenschappers kwamen erachter dat het oppervlak van Venus wordt overheerst door vulkanisme en zelfs meer vulkanen kent dan welke andere planeet in ons zonnestelsel dan ook. In de jaren 2000 werpt de Venus Express-orbiter van ESA nieuw licht op dit bijzondere verschijnsel door de hoeveelheid infraroodlicht dat wordt uitgezonden door een deel van het oppervlak van Venus te meten. Met deze nieuwe gegevens konden wetenschappers onderscheid maken tussen verse en oudere lavastromen. Maar ja, hoe vers is vers? Het lukte onderzoekers tot voor kort maar niet om de exacte ouderdom van de lavastromen te bepalen, omdat er nog geen goed beeld bestond van hoe snel vers lava precies onderworpen is aan veranderingen.


de vulkaan Idunn Mons in de Imdr-regio op Venus. De kleuren geven de warmtepatronen aan, afgeleid van gegevens over de helderheid van het oppervlak. Afbeelding: NASA

Studie
Om hier meer inzicht in te krijgen, bootsten de onderzoekers in de nieuwe studie gepubliceerd in het vakblad Science Advances de hete en brandende atmosfeer van Venus in het laboratorium na. Hierdoor probeerden ze te achterhalen hoe waargenomen mineralen op de planeet in de loop van de tijd reageren en veranderen. De experimenten tonen aan dat eenmaal uitgebroken op het oppervlak, het mineraal olivijn – overvloedig aanwezig in basalt – snel reageert met de atmosfeer. Hierdoor wordt er in slechts enkele weken een laagje van magnetiet en hematiet – dat onder ijzeroxide-houdende mineralen gerekend kan worden – op gevormd.

Actief
Uit verzamelde data blijkt dat er nog steeds olivijn op het oppervlak van Venus te vinden is. En dat impliceert dat het recent moet zijn vrijgekomen. Bovendien blijken de lavastromen op Venus dus erg jong te zijn, wat betekent dat Venus actieve vulkanen heeft. “Als Venus vandaag de dag inderdaad actief is, zou het een geweldige plek zijn om te bezoeken om zo het binnenste van planeten beter te gaan begrijpen,” aldus onderzoeksleider Justin Filiberto. “We zouden kunnen bestuderen hoe planeten afkoelen en waarom de aarde en Venus wel actief vulkanisme kennen, maar Mars bijvoorbeeld niet.”

Hoewel de bevindingen uit de studie aantonen dat vulkanen op Venus regelmatig uitbarsten, zijn de aanwijzingen hiervoor indirect. “Toekomstige missies moeten de stromen en veranderingen op het oppervlak kunnen zien en concreet bewijs leveren voor vulkanische activiteit,” zegt Filiberto. Venus is trouwens ook om andere redenen een interessante planeet. Want hoewel Venus vandaag de dag allesbehalve gastvrije planeet is, zou deze zeker drie miljard jaar op rij een stabiel klimaat hebben gehad. En dat betekent dat de planeet miljarden jaren op rij leefbaar kan zijn geweest.