Hierdoor duurt een dag op de planeet soms een paar minuten langer.

Een dag op Venus duurt lang: ongeveer 243 dagen. We spreken met recht van ‘ongeveer’, want niemand weet hoelang een dag op Venus exact duurt. Verschillende ruimtesondes hebben dat in het verleden proberen uit te zoeken, maar de resultaten lopen iets uiteen. Een nieuw onderzoek kan verklaren hoe dat komt.

Interactie met gebergte
Onderzoekers hebben namelijk ontdekt dat de rotatiesnelheid van Venus enigszins verandert onder invloed van de veel sneller roterende atmosfeer. En wel wanneer die atmosfeer de interactie met gebergten op het oppervlak van de planeet aangaat. Dat is te lezen in het blad Nature Geoscience.

Wolkenformatie
Het idee dat de atmosfeer weleens van invloed kan zijn op de rotatiesnelheid van de planeet ontstond na waarnemingen van de Akatsuki-sonde (zie kader). Deze sonde ontdekte hoog in de atmosfeer van Venus een boogvormige wolkenformatie die niet mee beweegt met de rest van de wolken, maar boven bergachtige gebieden blijft hangen. Onderzoekers vermoedden dat het om een atmosferische golf ging die ontstond door de aanwezigheid van bergen op het oppervlak. Het deed vermoeden dat de dichte atmosfeer van Venus en het oppervlak van de planeet sterker met elkaar in verband stonden dan gedacht.

Akatsuki
Akatsuki is een Japanse ruimtesonde die in 2010 gelanceerd werd. De sonde moest zich nog datzelfde jaar in een baan rond Venus nestelen, maar dat mislukte. Uiteindelijk cirkelde Akatsuki hierdoor vijf jaar rond de zon. Eind 2015 werd een nieuwe poging ondernomen om de sonde in een baan rond Venus te duwen. En dat lukte.

Simulatie
Onderzoekers hebben die hypothese nu getoetst. Met behulp van simulaties tonen ze aan dat de boogvormige wolkenformatie inderdaad te verklaren is door het ontstaan van atmosferische golven boven het gebergte. Die golven ontstaan alleen in de namiddag en verdwijnen als het gaat schemeren. De simulaties laten verder zien dat het ontstaan van deze golven leidt tot fluctuaties in de luchtdruk en die veranderen vervolgens de rotatiesnelheid van de planeet.

Het effect is klein: de dag op Venus wordt er hooguit een paar minuten langer van. Maar het kan wel verklaren waarom ruimtesondes die de lengte van de dag op Venus meten niet allemaal met dezelfde resultaten op de proppen komen.

WIST JE DAT…
…recent onderzoek suggereert dat er wellicht leven is in de atmosfeer van Venus? Sterker nog: mogelijk hebben we dat – zonder dat we ons ervan bewust waren – al gedetecteerd!