Wanneer lip- en papegaaivissen in slaap vallen, komt er uit hun lichaam een slijm zetten dat zich in fijne draden rondom de vis wikkelt. Lang wisten wetenschappers niet waarom het vissenlijf zich zo druk maakte, maar nu blijkt dat het laagje gesponnen slijm parasieten op zeer effectieve wijze op afstand houdt. Met name ’s nachts heeft de vis zo’n klamboe hard nodig.

“Parasieten bijten vissen en zuigen bloed en dat doen ze de hele dag en nacht door,” vertelt onderzoeker Alexandra Grutter. “Vissen hebben, in tegenstelling tot mensen, geen ledematen om ze te meppen, dus gedurende de dag gaan de vissen naar soortgenoten en garnalen die de parasieten verwijderen en opeten. Maar ’s nachts, als de vissen slapen, kunnen ze niet aan de parasieten ontkomen.”

Bewegingsloos
De onderzoekers namen een aantal vissen en stelden ze bloot aan de parasieten. De vissen die een klamboe maakten, sliepen als roosjes en de andere soorten leken de parasieten juist aan te trekken en zaten er ’s ochtends helemaal onder. “Wanneer de vissen in de klamboes slapen dan blijven ze geheel bewegingsloos. Op hun adem na, dan: hun kieuwdeksel beweegt een klein beetje. Het lijkt erop dat ze bij hun mond een kleine opening in de klamboe hebben die hen adem laat halen.”

Onzichtbaar
Het slijm dat de dieren gebruiken, komt uit twee grote klieren achter de kieuwen. Kort nadat de vis in slaap valt, komt het slijm uit zijn lichaam zitten en wikkelt het zich rondom zijn lichaam. Het slijm voelt zacht aan en is onzichtbaar. Pas wanneer er zand of zout op landt, zijn de kleine draden te zien.

WIST U DAT…

…mannelijke vissen weigeren om de weg te vragen?

Klamboe delen
Volgens de onderzoekers hebben de vissen genoeg slijm om elke keer een klamboe te maken. Ze waren er getuige van hoe een vis die gestoord werd in zijn slaap op een andere plaats voor de tweede keer een klamboe maakte. In gevangenschap is het bovendien mogelijk dat vissen een klamboe delen, zo concluderen de onderzoekers.

Hoe de klamboe parasieten op afstand houdt, is onduidelijk. Mogelijk ruikt de parasiet de vis door het slijm niet of zitten er chemicaliën in het slijm die parasieten wegjagen. Eén ding staat echter vast: de klamboe is een natuurlijke, afbreekbare en efficiënte manier om parasieten op afstand te houden. “Wat een milieuvriendelijke oplossing!”

De vis in zijn klamboe. Foto: Alexandra Grutter