Het lukte nog niet eerder om rood pigment in een oud fossiel te detecteren.

Onderzoekers hebben voor het eerst de chemische sporen van rood pigment ontdekt in een uitzonderlijk goed bewaard gebleven muisje. Het werk markeert een belangrijke wetenschappelijke doorbraak in het vermogen om versteende kleurpigmenten in lang uitgestorven soorten te herkennen. De bevindingen zijn gepubliceerd in het vakblad Nature Communications.

Vacht
De muis – die niet veel verschilt van de hedendaagse veldmuizen – zwierf miljoenen jaren geleden rond in het huidige dorpje Willershausen in Duitsland. En de studie onthult dat het uitgestorven schepsel gekleed ging in een bruine tot roodachtige vacht met een klein wit buikje. Een interessante ontdekking. Want kleur speelt een belangrijke rol in de evolutie, zo stellen de onderzoekers. Maar tot voor kort waren wetenschappers nog niet in staat om verschillende kleuren te herkennen die cruciaal zijn bij het reconstrueren hoe een dier er vroeger precies uitzag.


Artistieke impressie van hoe het drie miljoen jaar oud muisje eruit heeft gezien. Afbeelding: Stuart Pond and Greg Stewart/SLAC National Accelerator Laboratory

Technieken
Het team gebruikte onder andere röntgenspectroscopie om de delicate chemische signatuur van pigmenten in de lang uitgestorven muis te detecteren. “Het leven op aarde heeft het fossielenbestand verrijkt met informatie die pas sinds kort toegankelijk is voor de wetenschap,” zegt onderzoeker Phil Panning. “En met een reeks nieuwe technieken kunnen we dieper in de chemische geschiedenis van een fossiel organisme kijken.”

Kleurpigmenten
Onderzoekers kunnen aan structuren die pigmenten creëren aflezen welke kleur de vacht of veren van een dier precies had. Zo vormt het pigment eumelanine de kleur zwart of donkerbruin en feomelanine een roodachtige of gele kleur. Tot voor kort hadden onderzoekers zich voornamelijk gericht op sporen van eumelanine. Op die manier kwamen wetenschappers er bijvoorbeeld achter dat de beroemde Archaeopteryx in het zwart gekleed ging. De kleur rood bleek echter veel moeilijker te detecteren.

Maar nu is het dus toch gelukt om het rode pigment in een uitgestorven muisje te detecteren. “Onze hoop is dat deze resultaten zullen betekenen dat we meer vertrouwen krijgen in het reconstrueren van uitgestorven dieren,” zegt onderzoeker Roy Wogelius. “Hierdoor kunnen we een nieuwe dimensie aan onderzoek over de evolutie toevoegen.”