U weet ongetwijfeld hoe moeilijk het is om in de vakantie of op een vrije dag écht te ontspannen en het werk en alle zorgen te vergeten. Ook het verwijderen van een irritante liedje dat in uw hoofd blijft hangen, valt nooit mee. Wetenschappers weten nu hoe dat komt: het stoppen van gedachten kost net zoveel energie als het denken zelf.

Wiskundigen ontwikkelden een computermodel waarin het energieverbruik van het brein nauwkeurig kan worden nagebootst. Ze ontdekten dat voor denken veel energie nodig is. Maar stoppen met denken kost ook veel energie. Het is alsof u een vrachtwagen die van een heuvel komt denderen tot stilstand moet brengen. “Misschien verklaart dit waarom het zo vermoeiend is om te ontspannen en aan niets te denken,” meent onderzoeker Daniela Calvetti.

Priester
Om een gedachte te stoppen, gebruikt het brein zenuwcellen die andere cellen afremmen. “De afremmende zenuwcellen zijn als een priester die zegt: ‘Doe het niet’,” vertelt Calvetti. Deze zenuwcellen blokkeren informatie door gamma-aminoboterzuur los te laten. Dit goedje werkt glutaminezuur – een stof die ervoor zorgt dat informatie wordt doorgegeven – tegen. Bij dit proces komen gamma-aminoboterzuur en restanten van glutaminezuur vrij. Dit zijn stoffen die het brein geen goed doen en dus moeten deze worden opgeruimd.

Opoffering
Voor dat opruimproces is zuurstof nodig. Meer zuurstof vraagt om meer bloed en dus meer inzet van het gehele lichaam. “Remmen vergt een verrassende opoffering,” concludeert onderzoeker Erkki Somersalo.

Er moet nog veel meer onderzoek gedaan worden naar het energieverbruik van het brein en uiteindelijk moet dat leiden tot een oplossing voor diverse problemen. Zo is er een verband tussen afwijkingen in het brein en het energieverbruik. Door vast te stellen wat de norm (oftwel: normaal energieverbruik) is, kunnen afwijkingen in de hersenen ook sneller worden opgespoord.