Mogelijk werd de eigenaar van deze schedel 6000 jaar geleden door een tsunami overvallen.

Dat is de voorzichtige conclusie die onderzoekers trekken nadat ze de schedel – die ook wel als Aitape-schedel wordt aangeduid – nog eens bestudeerden. De schedel werd in 1929 teruggevonden, nabij het kleine stadje Aitape op Papoea-Nieuw-Guinea.

De schedel. Afbeelding: Arthur Durband.

Interessante schedel
“De schedel is archeologisch gezien altijd van belang geweest, omdat het één van de weinige, oude skelet-resten uit dit gebied is,” vertelt onderzoeker Mark Golitko. “Oorspronkelijk werd gedacht dat de schedel toebehoorde aan Homo erectus, totdat de afzettingen betrouwbaar gedateerd werden en 5000 tot 6000 jaar oud bleken te zijn. In die tijd was de zeespiegel hoger en lag dit gebied net achter de kustlijn.”

Sedimenten
Golitko en collega’s hebben nu de vindplaats van de schedel nog eens onder de loep genomen. Ze hoopten zo de doodsoorzaak van het individu vast te kunnen stellen. “En we kunnen nu bevestigen wat we al lang vermoedden,” vertelt onderzoeker James Goff. “De geologische overeenkomsten tussen de sedimenten op de plek waar de schedel werd gevonden en de sedimenten die achterbleven in 1998 toen een tsunami dezelfde kustlijn raakte, deden ons realiseren dat menselijke populaties in dit gebied al duizenden jaren door deze enorme overstromingen geraakt worden.”

De tsunami
Afgaand op al het bewijs dat er omtrent de Aitape-schedel is, denken de onderzoekers dat dit individu op gewelddadige wijze door een tsunami gedood is. Een andere mogelijkheid is dat de tsunami het graf van het individu openscheurde. “Wat ertoe leidde dat het hoofd – maar niet de rest van het lichaam – opnieuw begraven werd om pas zo’n 6000 jaar later weer herontdekt te worden,” stelt Goff. Maar dat laatste scenario achten de onderzoekers minder waarschijnlijk.

De onderzoekers hopen dat hun studie mensen aan het denken zet. “Als ons vermoeden over hoe deze persoon duizenden jaren geleden stierf, klopt, dan hebben we dramatisch bewijs dat het leven aan de kust niet altijd een leven vol met prachtige zonsondergangen en geweldige surf-omstandigheden is,” stelt onderzoeker John Terrell. “Misschien kan dit individu ons onderzoekers helpen om sceptici ervan te overtuigen dat iedereen op aarde klimaatverandering en stijgende zeespiegels serieus moet nemen.” Want hoe paradijselijk sommige kustgebieden – waaronder het gebied waarin de Aitape schedel is teruggevonden – ook lijken: “De schedel van deze persoon getuigt ervan dat natuurrampen hier en elders plotseling en onverwachts de wereld op zijn kop kunnen zetten.”