In drie jaar tijd steeg de temperatuur 0,24 graden Celsius. En ja, dat is veel!

Ter vergelijking: tussen 1900 en 2013 steeg de wereldwijde temperatuur 0,9 graden Celsius. Dat betekent dat de totale opwarming in drie jaar tijd met 25% toenam. “Als een klimaatonderzoeker, vond ik het opmerkelijk om te bedenken dat de atmosfeer van de planeet zo snel zo veel kon opwarmen,” vertelt onderzoeker Jonathan Overpeck. Het is – in ieder geval sinds de temperaturen gemonitord worden – ongeëvenaard.

Uitstoot
Maar hoe is die snelle opwarming te verklaren? Ook dat hebben de onderzoekers uitgezocht. In eerste instantie moesten ze natuurlijk denken aan El Niño: een weersverschijnsel dat regelmatig optreedt en leidt tot extra opwarming. Hoewel El Niño wel van invloed was op de wereldwijde temperaturen tussen 2014 en 2016, bleek het grootste deel van de opwarming in die periode toch te herleiden te zijn naar een toename van broeikasgassen in de atmosfeer.

Nog meer sprongen
De onderzoekers gingen tevens na hoe vaak we in de 21e eeuw dergelijke temperatuursprongen mogen verwachten. Dat is vanzelfsprekend afhankelijk van onze uitstoot. En daarom keken de onderzoekers naar een breed scala aan scenario’s. Zo werd er bijvoorbeeld gekeken wat er gebeurde als de uitstoot van broeikasgassen in 2020 een piek bereikt en daarna afneemt. In dat scenario zouden we tot 2100 hooguit nog één keer zo’n rappe temperatuursprong van minstens 0,24 graden Celsius mogen verwachten. Heel anders is dat wanneer onze uitstoot onverminderd blijft groeien. Dan zouden we tot 2100 tussen de 3 en 9 van dergelijke sprongen mogen verwachten. In het laatstgenoemde scenario zouden de temperatuursprongen waarschijnlijk ook groter zijn, langer aanhouden en een grotere impact hebben (zie kader).

De impact van de temperatuursprong
De snelle opwarming tussen 2014 en 2016 bleef niet zonder gevolgen, maar ging wereldwijd gepaard met extreme weersomstandigheden. Denk aan hittegolven en extreme droogte. Het leidde weer tot smelt van poolijs, verbleking van koraal en overstromingen.

Zoals het er nu naar uitziet, gaat het niet lukken om onze uitstoot na 2020 scherp af te laten nemen. Het betekent dat we afstevenen op een scenario met een hogere uitstoot en meer temperatuursprongen. Het zou volgens de onderzoekers een extra stok achter de deur moeten zijn. “Als we onze uitstoot kunnen terugbrengen, kunnen we het aantal recordbrekende gebeurtenissen in de 21e eeuw beperken, net als de risico’s,” stelt onderzoeker Jianjun Yin.