gezicht

Onderzoekers hebben in China de fossiele resten van een vis met een gezicht zoals we dat vandaag de dag kennen, teruggevonden. De vis is een slordige 419 miljoen jaar oud en daarmee is het het oudste, moderne gezicht dat tot op heden is teruggevonden.

De vis behoort tot de placodermen: hele primitieve vissen die inmiddels allemaal zijn uitgestorven. In het verleden zijn al diverse placodermen teruggevonden, maar al die vissen hadden vrij simpele kaken die slechts uit enkele grote botten bestonden. De kaken van de vis die de onderzoekers nu hebben ontdekt, zijn een stuk complexer. Ze bestaan uit meerdere kleine botten en zijn net zo georganiseerd als de kaken van veel moderne vissen en alle tetrapoda, waaronder ook de zoogdieren en dus mensen vallen.

Vóór de gezichten

Wij weten niet beter dan dat de meeste organismen min of meer hetzelfde gezicht, met de herkenbare kaken, hebben. Maar er was een tijd dat het moderne gezicht nog niet bestond. De vissen uit die tijd zien er bizar uit. Ze hadden bijvoorbeeld geen kaken. Overigens zijn er nog steeds organismen die het zonder gezicht moeten doen. Een bekend voorbeeld is de zeeprik.

Placodermen
De kaakdieren die vandaag de dag nog in leven zijn, zijn onder te verdelen in twee groepen: de kraakbeenvissen (waaronder de haaien vallen) en de beenvisachtigen. Die laatste groep is belangrijk, omdat hiertoe niet alleen de beenvissen behoren: binnen deze groep vinden we ook de gemeenschappelijke voorouder van alle op het land levende organismen (waaronder de mensen). Welbeschouwd stammen we immers allemaal af van de vissen. Hoewel zowel de beenvisachtigen als de placodermen schedels hebben die uit grote platen bestaan, dachten onderzoekers altijd dat de twee niet aan elkaar verwant waren. Dus de directe voorouders van de beenvisachtigen zouden hun schedels op eigen houtje ontwikkeld hebben. Dit onderzoek suggereert echter dat de beenvisachtigen hun gezichten erfden van de placodermen. In andere woorden: onze schedels en kaken zijn het restant van het pantser van de placodermen. En de gemeenschappelijke voorouder van alle kaakdieren lijkt dus niet – zoals onderzoekers lang dachten – op een haai, maar meer op een vis.

Belangrijk
De vondst is enorm belangrijk, zo stelt professor John Long, verbonden aan de Flinders University. “Dit is het meest opwindende nieuws in de paleontologie sinds Archaeopteryx of Lucy.” Long, die overigens niet bij het onderzoek betrokken was, benadrukt dat de fossiele resten van de vis een ‘missende link’ zijn. “Ze lossen eindelijk dat oude probleem omtrent het ontstaan van moderne vissen op. We weten nu dat de moderne vissen zoals we die vandaag de dag kennen voortkomen uit de oude, gepantserde placodermen.”

De vis die de onderzoekers hebben ontdekt, heeft de naam Entelognathus primordialis gekregen. De vis zou meer dan twintig centimeter lang zijn geweest, zo meldt het blad Nature.

Afbeelding: ZHU Min.

Afbeelding: ZHU Min.