taart

Als je een fout die je eerder maakte in de toekomst wilt voorkomen, moet je niet terug-, maar vooruitkijken. Dat suggereert nieuw onderzoek.

Stel: je bent op dieet en gisteren kon je op een verjaardag dat heerlijke stuk taart toch niet weigeren. Vandaag heb je weer een feestje en er is ongetwijfeld weer taart. Hoe kun je dan voorkomen dat je opnieuw de fout ingaat? Door terug te denken aan gisteren en al die andere keren dat je de fout inging? Of door juist niet meer aan het verleden te denken?

Herinneringen ophalen
Om een antwoord te krijgen op die vraag zetten onderzoekers een experiment op. Ze verzamelden een groep proefpersonen en lieten de helft van de groep nadenken over gebeurtenissen waarin ze succesvol waren. De andere helft van de groep moest juist denken aan fouten die ze gemaakt hadden. Waar de onderzoekers met name benieuwd naar waren, was of het ophalen van deze herinneringen invloed had op de zelfcontrole van de proefpersonen. Om fouten die je in het verleden gemaakt hebt, in de toekomst te voorkomen, heb je immers zelfcontrole nodig. Om te kijken naar het effect dat de herinneringen op zelfcontrole had, lieten de onderzoekers sommige mensen heel veel voorbeelden van fouten of successen ophalen, terwijl anderen er slechts enkele moesten ophalen. Deze methode geeft meer inzicht in zelfcontrole, omdat het doorgaans gemakkelijker is om twee voorbeelden op te halen en veel moeilijker is om tien voorbeelden op te halen. De mensen die twee scenario’s moeten ophalen waarin ze slim zijn geweest, kunnen dat heel gemakkelijk doen en zullen het idee krijgen dat ze in het verleden geweldige keuzes hebben gemaakt omdat ze zich zo gemakkelijk twee van die geweldige keuzes kunnen herinneren. Mensen die gevraagd wordt om tien successen op te halen zullen daar veel meer moeite mee hebben en eerder hun zelfcontrole in twijfel kunnen gaan trekken.

Zelfcontrole
Nadat de proefpersonen nagedacht hadden over successen of mislukkingen over het verleden, was het tijd voor een tweede experiment. De proefpersonen kregen een bepaald budget en werden vervolgens gevraagd hoeveel ze zouden spenderen aan een product dat ze zich niet konden veroorloven. De proefpersonen die eerder nagedacht hadden over een paar successen spendeerden doorgaans niet meer dan hun budget toeliet. Maar de proefpersonen die gevraagd waren om heel veel successen te noemen, hadden minder zelfcontrole en waren sterker geneigd om producten aan te schaffen die ze eigenlijk niet konden betalen.

Terugkijken
Het onderzoek vertelt ons meer over het verband tussen het ophalen van herinneringen en zelfcontrole. En het vertelt met name dat het ophalen van herinneringen een negatieve invloed kan hebben op ons gedrag, afhankelijk van het gemak waarmee we die herinneringen op kunnen halen.

De onderzoekers wijzen erop dat we continu bezig zijn om de verhalen die we onszelf over onszelf vertellen te herschrijven en dat het ophalen van herinneringen daarom niet de beste manier is om ons gedrag te verbeteren. In plaats van terug te kijken, zouden we beter vooruit kijken en ons vastklampen aan onze doelen. Bijvoorbeeld: je eet dat taartje vandaag niet op, omdat je over twee maanden in dat fabuleuze jurkje naar die bruiloft wilt gaan. Kortom: voor meer zelfcontrole moet je niet terug-, maar vooruitkijken.