Het smeltseizoen op de Noordpool zit er zo goed als op en dus heeft het ijs er zijn minimum bereikt. Er ligt op dit moment nog zo’n 3,41 miljoen vierkante kilometer ijs. Zo weinig ijs lag er sinds de satellietmetingen begonnen, nog nooit.

“We bevinden ons nu in onontgonnen gebied,” concludeert onderzoeker Mark Serreze. “Hoewel we allang weten dat als de aarde opwarmt, we dat als eerste op de Noordpool zouden zien, waren maar weinigen van ons voorbereid op hoe snel de veranderingen echt zouden verlopen.”

Record
Het zee-ijs op de Noordpool neemt elke winter in oppervlak toe. ‘s Zomers smelt het weer, waarna het ‘s winters weer toeneemt. De zomer zit er nu een eind op op de Noordpool en daarmee is ook het smeltseizoen nagenoeg ten einde. Dat betekent dat de hoeveelheid ijs op de Noordpool nu een dieptepunt bereikt heeft en in de winter weer kan gaan groeien. Het minimum van dit jaar is echter een extra diep dieptepunt: sinds de satellietmetingen in 1979 begonnen is er nog nooit zo weinig ijs op de Noordpool aangetroffen. Dat we op zo’n record afkoersten, was al geen verrassing meer. In augustus verbraken we het record (uit 2007) van 4,17 miljoen vierkante kilometer al. En toen moest het ijs nog twee weken smelten. Op 4 september dook het zee-ijs onder de 4 miljoen vierkante kilometer en nu zijn we dus op 3,41 miljoen vierkante kilometer uitgekomen. En daarmee gaat dit record ruim over het oude record heen. Het minimum van dit jaar ligt ook nog eens vijftig procent lager dan het gemiddelde minimum dat tussen 1979 en 2000 werd neergezet.

WIST U DAT…

…het eerstvolgende supercontinent zich waarschijnlijk nabij de Noordpool gaat vormen?

Late sprint
“Dat de hoeveelheid ijs nog zo laat in het seizoen zo sterk afnam, geeft wel aan hoe dun het laagje ijs is,” vertelt onderzoeker Walt Meier. “IJs moet heel dun zijn om nog te smelten wanneer de zon al ondergaat en de herfst eraan komt.” Lang bevond zich op de Noordpool voornamelijk oud ijs, oftewel ijs dat meerdere jaren meeging en dus in de zomer slechts deels smolt. Maar de laatste tijd wint het seizoensijs (ijs dat maar één jaar meegaat) terrein en dus zijn er steeds meer gebieden op de Noordpool waar het zee-ijs ‘s zomers helemaal verdwijnt.

Variaties
Maar is dit nu allemaal echt aan klimaatverandering te wijten? De hoeveelheid ijs op de Noordpool varieert regelmatig en dat heeft deels te maken met de weersomstandigheden. Maar de afgelopen dertig jaar neemt de hoeveelheid zee-ijs enorm sterk af. “Recente klimaatmodellen suggereren dat het water nog voor 2050 ijsvrij is, maar de geobserveerde snelheid waarmee het ijs verdwijnt, ligt veel hoger dan veel van deze modellen stellen,” benadrukt onderzoeker Juliennen Stroeve. “Over twintig jaar zijn we misschien al wel in staat om in augustus met een schip over de Noordelijke IJszee te varen,” voegt Serreze toe.

Dat de Noordpool zo snel opwarmt, heeft op dit moment voornamelijk gevolgen voor de Noordpool zelf. Maar over niet al te lange tijd gaan we die gevolgen waarschijnlijk wereldwijd ervaren. De Noordpool voegt in deze huidige situatie namelijk extra warmte en vocht aan het klimaatsysteem toe. “En dat gaat het klimaat in onze leefgebieden geleidelijk aan beïnvloeden,” voorspelt onderzoeker Ted Scambos. “We hebben een minder polaire pool en dus zullen er nog meer variaties en extremen komen.”