Wetenschappers hebben in een zestien miljoen jaar oud stukje barnsteen een bijzonder tafereel aangetroffen: een springstaart krijgt een lift van een eendagsvlieg. En hoewel beide soorten nog steeds voorkomen is een dergelijk tafereel tot op heden nog nooit in het echt waargenomen.

Wetenschappers bestudeerden het stukje barnsteen met behulp van de nieuwste technieken. Ze maakten er speciale CT-scans van en kregen zo een heel goed beeld van wat zich hier nu precies afspeelde.

Op de plaats waar de vleugel van de eendagsvlieg aan het lichaampje vastzit, troffen de onderzoekers een springstaart aan. Op 3D-beelden van het scenario is te zien dat de springstaart op het moment dat het tafereel werd vereeuwigd los begon te komen van de vlieg. Waarschijnlijk probeerde de springstaart weg te springen om aan hars die over zijn lift heen stroomde te ontkomen. Tevergeefs: zowel de springstaart als eendagsvlieg kwamen in hars vast te zitten, de hars werd hard en vereeuwigde het tafereel.

De eendagsvlieg
Het is best een verrassende vondst, zo meldt het blad PLoS ONE. Het is voor het eerst dat er bewijs wordt gevonden van een volwassen eendagsvlieg die een ander organisme een lift geeft. Eendagsvliegen leven immers vaak maar enkele uren tot enkele dagen en dus is er weinig tijd voor andere organismen om op zo’n vlieg te klimmen en het hogerop te zoeken. Dat er nog nooit lifters op eendagsvliegen zijn aangetroffen, heeft deels waarschijnlijk ook te maken met het feit dat eendagsvliegen lastig te bestuderen zijn. Ze leven maar kort en in dat korte, volwassen leven eten ze niet: ze planten zich alleen voort.

De springstaart bij de vleugel van de eendagsvlieg. Afbeelding: PLoS ONE 7(10): e47651. doi:10.1371/journal.pone.0047651.

De springstaart
Dat springstaarten soms wel eens een lift krijgen, was wel al bekend. In 2010 ontdekten wetenschappers in een ander stukje barnsteen een hooiwagen met op zijn poot vijf kleine springstaarten. Die ontdekking leidde eigenlijk weer tot deze ontdekking. Onderzoeker David Penney las over de vijf springstaarten die meeliftten en moest toen denken aan een stukje barnsteen dat hij eerder al had gevonden. Hij had al gezien dat er iets op de eendagsvlieg zat. Zou het een springstaart kunnen zijn? Dat bleek inderdaad het geval te zijn. Blijkbaar liftten springstaarten op meerdere organismen mee. Dat verklaart hoe de springstaarten – die goed kunnen springen, maar niet zo gemakkelijk grote afstanden kunnen afleggen – het toch ver kunnen brengen.

Hoewel de springstaart nog nooit in het echt op een eendagsvlieg is aangetroffen, is het zeer waarschijnlijk dat het vandaag de dag nog wel eens voorkomt dat de springstaart een lift krijgt.