Ze lijken op de tanden van mensachtigen die eerder in Afrika zijn ontdekt, maar zijn miljoenen jaren ouder.

Onderzoekers ontdekten de tanden nabij de Duitse plaats Eppelsheim. Datering wijst uit dat de tanden – een hoektand en kies – zo’n 9,7 miljoen jaar oud zijn. Bovendien zijn er volgens de onderzoekers aanwijzingen dat de tanden afkomstig zijn van een mensachtige. Zo vertonen ze sterke overeenkomsten met die van bijvoorbeeld Australopithecus afarensis. “Met alle informatie die we tot op heden verzameld hebben, rijst de vraag of de pas ontdekte Eppelsheim-soort verwant is aan leden van de Afrikaanse mensachtigen-stam,” zo schrijven de onderzoekers.

De tanden
De onderzoekers gaan ervan uit dat de twee tanden afkomstig zijn van één individu. De kies is duidelijk al gebruikt en vertoont sporen van slijtage. Maar de hoektand is nog zo mooi intact dat de onderzoekers vermoeden dat deze nog niet eens was doorgekomen. In dat scenario zou de eigenaar van de tanden nog niet volwassen zijn geweest.

Waanzin
Dat deze ontdekking onderzoekers tot waanzin drijft, is niet zo heel gek. Want we hebben hier dus twee tanden die in Duitsland ontdekt zijn en overeenkomsten vertonen met de tanden van een mensachtige – A. afarensis – die niet alleen miljoenen jaren later leefde, maar ook op een compleet ander continent. “Als Epp 30.16 (de formele aanduiding voor de gevonden kies, red.) in Afrika in sedimenten uit het Mioceen of Plioceen was aangetroffen, zou niemand daar gek van hebben opgekeken,” zo schrijven de onderzoekers.

Zet deze vondst het onderzoek naar de herkomst van de mens op zijn kop?

Twee mogelijkheden
Maar ze zijn niet in Afrika ontdekt, maar in Duitsland. En wat betekent dat? Ervan uitgaande dat de tanden echt afkomstig zijn van een mensachtige – en daar is nog niet iedereen van overtuigd – zijn er twee opties, zo vertelt onderzoeker Herbert Lutz aan ResearchGate. Optie één: de Duitse mensachtige was verwant aan de veel jongere mensachtigen die in Afrika zijn teruggevonden (denk aan A. afarensis). In dat geval was deze primatenfamilie dus eerder in Europa, dan in Afrika. Een andere optie is dat de twee niet verwant zijn, maar de gelijkenis toeval is: het resultaat van convergente evolutie.

Vervolgonderzoek afwachten
Zet deze vondst het onderzoek naar de herkomst van de mens op zijn kop? Als de tanden daadwerkelijk afkomstig blijken te zijn van een mensachtige, zou dat kunnen. Maar daarvan is nog niet iedereen – ook de ontdekkers zelf niet – overtuigd. Zo houden ze er in hun paper nog altijd serieus rekening mee dat de resten helemaal niet afkomstig zijn van een mensachtige, maar van een pliopithecoïde: een primitieve primaat die gedurende het Mioceen in Azië en Europa te vinden was. Meer onderzoek naar deze tanden is hard nodig. En dat vervolgonderzoek is in volle gang. Grote kans dus dat er binnenkort opheldering komt over de implicaties van deze vondst.

Tot die tijd zijn er nog genoeg andere ontdekkingen waar onderzoekers mee worstelen. Bijvoorbeeld de 7,2 miljoen jaar oude resten van een ‘pre-mens’ die eerder dit jaar in Griekenland en Bulgarije zijn teruggevonden en 5,7 miljoen jaar oude mensachtige voetstappen die vorige maand op Kreta opdoken. Eén ding staat vast: het onderzoek naar de herkomst van de mens, is nooit saai.