Er is nog hoop voor deze zeer bedreigde diersoort.

Onlangs kon je op Scientias.nl lezen dat onderzoekers eicellen van Najin en Fatu hadden geoogst: de laatste twee noordelijke witte neushoorns die in Kenia in het wild rondlopen. Nu gaat het bijzondere verhaal verder. Het is namelijk gelukt om twee van de verzamelde eitjes te bevruchten met sperma van een inmiddels overleden mannetje. Hierbij zijn de onderzoekers er in geslaagd om twee embryo’s te ontwikkelen. De embryo’s worden op dit moment opgeslagen in vloeibare stikstof en zullen in de nabije toekomst worden overgebracht naar een draagmoeder.

Eicellen
De eicellen werden een paar weken geleden door een groep van wetenschappers verzameld. “We brachten tien eicellen terug uit Kenia; vijf van elk vrouwtje,” vertelt Cesare Galli. “Zeven (vier van Fatu en drie van Najin) bleken rijp en geschikt voor bevruchting. De eitjes van Fatu werden geïnjecteerd met Suni’s sperma, terwijl de eicellen van Najin werden bevrucht met sperma van Saut. We gebruikten voor de procedure een methode genaamd Intracytoplasmatische sperma-injectie (ICSI).” Het sperma van Saut bleek echter van zeer slechte kwaliteit te zijn, waardoor er extra monsters ontdooid moesten worden om levensvatbare zaadcellen te vinden. “Na tien dagen incubatie ontwikkelden twee van Fatu’s eicellen zich tot levensvatbare embryo’s,” gaat Galli verder. “De eitjes van Najin hebben het niet gehaald.”



Achteruitgang
Al decennialang is het verhaal van de noordelijke witte neushoorn er één van achteruitgang. Het aantal daalde tot een dieptepunt in 2018, toen nog maar twee vrouwelijke noordelijke witte neushoorns – moeder en dochter – in leven waren. Het uitsterven van de soort zou daarmee slechts een kwestie van tijd zijn geweest. Maar dat konden onderzoekers niet laten gebeuren. Jarenlang wijdde een groep van wetenschappers zich aan een ambitieus en gewaagd plan om de soort voor uitsterven te behoeden. “Vandaag hebben we een belangrijke mijlpaal bereikt,” zegt onderzoeker Thomas Hildebrandt. “We kunnen nu de volgende stappen zetten om de noordelijke witte neushoorn te redden.”

Embryo’s
De twee neushoornembryo’s zijn een belangrijke bevestiging dat al het harde werken zijn vruchten afwerpt. “Vijf jaar geleden leek het bijna onmogelijk om een noordelijke witte neushoornembryo te ontwikkelen,” zegt onderzoeker Jan Stejskal. “En vandaag is dit toch gelukt. Deze fantastische prestatie stelt ons in staat om optimistisch te zijn over de vervolgstappen.” Er staat echter nog heel wat op het programma. Zo moet er een geschikte draagmoeder worden gevonden – een zuidelijke witte neushoorn -, moeten de embryo’s zich op succesvolle wijze in de baarmoeder nestelen én moeten de neushoorntjes ongedeerd ter wereld komen.

“We hebben nog een lange weg te gaan,” zegt ook onderzoeker Richard Vigne. “Ook moeten we ons bedenken dat voor de meeste soorten die met uitsterven worden bedreigd, de middelen die we nu inzetten om de noordelijke witte neushoorn te redden simpelweg niet bestaan. Mensen moeten daarentegen hun gedrag drastisch veranderen en belangrijke lessen leren van de situatie van deze noordelijke witte neushoorns.”

Meer weten over hoe een embryo-transfer in zijn werk gaat? Wetenschappers hebben al eerder een eicel van een zuidelijke witte neushoorn – die momenteel veel beter gedijt dan de noordelijke witte neushoorn – buiten het lichaam van het dier bevrucht met sperma van een soortgenoot. De embryo die daaruit voortkwam is vervolgens met succes teruggeplaatst.