Door klimaatverandering verspreiden de ziektedragers zich naar nog onontgonnen gebieden.

Bijna geen enkele plek is in ons veranderende klimaat nog veilig voor de mug. Dat stellen onderzoekers in een nieuwe studie gepubliceerd in het vakblad PLOS Neglected Tropical Diseases. Doordat de wereldwijde temperatuur stijgt, rukken muggen – waaronder muggen die ziektes met zich meedragen – naar nieuwe gebieden. Op die manier kunnen er uitbraken van onder andere de gele koorts, knokkelkoorts en het zika-virus voorkomen op plekken waar deze ziektes zich tot nu toe nog niet voordeden.

Malariamug


Op dit moment lopen er veel onderzoeken om ziektes die door muggen verspreid worden, een halt toe te roepen. Zo hebben onderzoekers er middels genetische engineering voor gezorgd dat de malariaparasiet zich niet langer kan verspreiden.

Muggen
De onderzoekers concentreerden zich in hun studie op twee verschillende muggensoorten: de Gelekoortsmug (Aedes aegypti) en de Aziatische tijgermug (Aedes albopictus). Vervolgens bestudeerden ze waar deze meest voorkomende ziektedragers zich naartoe zullen verplaatsen als de temperatuur verder toeneemt. “Klimaatverandering is de grootste en omvangrijkste bedreiging voor de wereldwijde gezondheid,” zegt onderzoeker Colin J. Carlson.

Iedereen
uit de bevindingen blijkt dat bijna iedereen op aarde op enig moment in de komende vijftig jaar aan de muggen kan worden blootgesteld. Zo verwachten de onderzoekers dat naarmate de temperatuur verder stijgt, de muggen het gehele jaar door in de tropen zullen vertoeven. Vervolgens kunnen de muggen ook op andere plekken seizoensgebonden risico’s vormen. Hierdoor is er een verhoogde kans op infecties. “Deze ziektes, waarvan we denken dat ze strikt tropisch zijn, zijn al opgedoken in andere gebieden zoals Florida,” zegt onderzoeker Sadie J. Ryan. “Plaatsen zoals Europa, Noord-Amerika en hogergelegen gebieden in de tropen – die voorheen te koud waren – zullen worden geconfronteerd met nieuwe ziekten, zoals de knokkelkoorts,” vult Carlson aan.

Dodelijk
Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie zijn muggen een van de meest dodelijke dieren op aarde. Ziektes die door muggen worden overgedragen veroorzaken per jaar namelijk miljoenen doden. En klimaatverandering maakt dit naar verwachting erger. Zo stellen de onderzoekers dat we moeten rekenen op zo’n 1 miljard extra mensen die ziektes kunnen oplopen, overgedragen door de Gelekoortsmug en de Aziatische tijgermug. “Op basis van wat we weten over de verplaatsing van muggen, verwachten we een aanzienlijke verspreiding van beide soorten insecten,” legt Carlson uit. “Met name de Gelekoortsmug die goed kan gedijen in stedelijke omgevingen.”

Vermindering
Toch kan ernstige klimaatverandering ook nog verrassingen in petto hebben. Zo stellen de onderzoekers dat gebieden die het heftigst worden blootgesteld aan klimaatverandering – waaronder West-Afrika en Zuidoost-Azië – juist minder last zullen krijgen van de Aziatische tijgermug. Zo zou het zomaar kunnen dat de wereld op een bepaald moment te heet wordt voor deze muggen. Dat klinkt misschien als goed nieuws, maar volgens de onderzoekers is dat het zeker niet. “Elk scenario waarin een regio te warm wordt, is er één waarbij ook andere en even ernstige bedreigingen voorkomen in andere gezondheidssectoren,” stelt Carlson.

Met de studie willen de onderzoekers laten zien met welke uitdagingen we te maken krijgen als de wereld verder opwarmt. “We hebben een enorme taak voor de boeg,” zegt Carlson. “We moeten voor elke regio per ziekteverwekker gaan uitzoeken wanneer er problemen kunnen opdoemen. Op die manier kunnen we op tijd met een verzet komen.”