De ondergang van de iconische radiotelescoop blijkt toevallig te zijn gefilmd.

Deze week stortte de reeds gehavende Arecibo-telescoop in. Voor wie het allemaal nog lastig bevatten kan, heeft de National Science Foundation nu videobeelden vrijgegeven waarop daadwerkelijk te zien is hoe de telescoop instort.

De beelden
Het filmpje bestaat uit twee delen. Het eerste deel is gemaakt vanuit een controlekamer. Een camera had vanuit deze kamer oog op het 900 ton zware instrumentenplatform dat boven de 305 meter brede schotel van de radiotelescoop hing en legt vast hoe enkele kabels die het platform op zijn plaats hielden, knappen. Het gevolg is dat het platform schuin naar beneden valt.

Het tweede deel van het filmpje is gemaakt door een drone die gebruikt wordt om de kabels van de Arecibo-telescoop te monitoren. Te zien is hoe de drone een toren in beeld brengt met drie kabels die helpen om het instrumentenplatform op zijn plaats te houden. De vierde kabel is begin november al afgebroken. En terwijl de drone de resterende kabels in beeld brengt, knappen ook deze.

Geen verrassing
Dat de iconische telescoop in Puerto Rico eerder deze week instortte, kwam niet helemaal als een verrassing. In augustus schoot reeds één van de kabels die het instrumentenplatform op zijn plaats moeten houden, los. De problemen leken niet onoverkomelijk te zijn en besloten werd om de telescoop te repareren. Maar kort voor de werkzaamheden aanvingen, brak begin november een tweede kabel dwars doormidden. Een uitgebreid onderzoek volgde en al snel werd duidelijk dat de telescoop in de huidige toestand zomaar in kon storten. Er werd nagedacht over manieren om deze te repareren, maar keer op keer bleken de risico’s voor de bouwvakkers te groot te zijn. En dus hakte men op 19 november de knoop door: de telescoop moest worden ontmanteld.

De Arecibo-telescoop in betere tijden. Hier is mooi te zien hoe het instrumentenplatform boven de 305 meter(!) brede schotel hangt. Afbeelding: University of Central Florida.

Onderzoek en opruimen
Terwijl deskundigen zich voorzichtig bogen over de vraag hoe men deze duidelijk instabiele telescoop veilig ontmantelen kon, stortte deze dus begin deze week al in. Het heeft een enorme ravage opgeleverd, maar er zijn gelukkig geen slachtoffers gevallen. De komende tijd zal nader onderzocht worden wat er precies mis is gegaan en hoe de resten van de radiotelescoop zo veilig mogelijk kunnen worden opgeruimd.

Het platform heeft een enorme ravage aangericht. Afbeelding: University of Central Florida.

Herinneringen
Wat naast de brokstukken van de telescoop nog rest, zijn natuurlijk de mooie ontdekkingen die de Arecibo-radiotelescoop mogelijk maakte. Zo hebben astronomen met Arecibo onder meer de eerste exoplaneten ontdekt, het bestaan van neutronensterren aangetoond, de eerste repeterende snelle radioflits gespot en bewezen dat op de polen van Mercurius ijs rust. Als klap op de vuurpijl speelde de radiotelescoop een centrale rol in de zoektocht naar buitenaards leven. Zo werd de telescoop ingezet om eventuele buitenaardse radiotransmissies op te sporen en is deze in 1974 ook gebruikt om een radiobericht naar eventuele intelligente beschavingen in de bolvormige sterrenhoop M13 te sturen. Tenslotte zullen velen zich Arecibo ook nog herinneren uit de film Contact, waarin het personage van Jodie Foster de telescoop gebruikt om buitenaards leven op te sporen. Of anders wel uit de James Bond-film GoldenEye.

Velen hoopten dat de telescoop ook de komende jaren nog een hoofdrol op zou eisen in het onderzoek naar het universum en onze plaats daarin. Maar die hoop is nu definitief vervlogen.