Het jaar 2015 is bijna voorbij. Traditiegetrouw blikken we op Scientias.nl terug en zetten we de tien mooiste ruimtefoto’s van het jaar op een rij. Dit jaar kozen niet de redactieleden, maar de bezoekers van Scientias.nl de tien mooiste foto’s. Duizenden mensen brachten hun stem uit.

We tellen in dit artikel terug van de nummer 10 naar de nummer 1. De foto bovenaan dit artikel is – helaas – net buiten de top 10 gevallen en toont het oppervlak van de dwergplaneet Pluto, waar de New Horizons-ruimtesonde in juli langs vloog.

Wil je één van de tien foto’s instellen als achtergrondafbeelding op je computer, tablet of telefoon? Bij ieder nummer vind je een link naar een versie in hoge resolutie.

10. Buitenaards landschap op komeet 67P

Ooit gedacht dat een komeet er van dichtbij zo uitziet? Wij in ieder geval niet! Op deze foto is het buitenaardse landschap van komeet 67P/C-G zichtbaar. De foto is gemaakt door de Rosetta-ruimtesonde, toen het ruimtevaartuig acht kilometer van het oppervlak van de komeet verwijderd was. Hierdoor zijn kleine rotsblokken duidelijk zichtbaar. Download de foto hier op hoge resolutie.

9. Stellair vuurwerk bij Westerlund 2

De Hubble-telescoop vierde zijn 25ste jaar in de ruimte met deze schitterende foto van Westerlund 2. Dit is een groep met 3.000 jonge sterren. Met het blote oog zouden wij niet kunnen zien wat er zich in deze nevel afspeelt, maar Hubble kan door het donkere stof kijken. De pilaren in de nevel zijn stofzuilen, waarin sterren worden geboren. Iedere pilaar is enkele lichtjaren hoog. Krijg je geen genoeg van deze foto? Hier vind je de hoge resolutie-versie (let op: 7 MB).

8. Duinen op Mars

Voor het eerst worden buitenaardse duinen verkend door een robotwagentje. Curiosity arriveerde eerder deze maand bij de Bagnold-duinen op de noordwestelijke helling van Mount Sharp. De duinen verplaatsen een meter per aards jaar. Het marswagentje gaat de duinen nu nader bestuderen en zal daarna zijn beklimming van Mount Sharp vervolgen. De foto hierboven is een uitsnede van deze foto.

7. Uitbarsting op komeet 67P

Ruim 300 mensen vonden deze foto van een uitbarsting op komeet 67P dé astrofoto van 2015. Helaas voor hen geen eerste plek voor dit kiekje, al is deze foto wel de mooiste Rosetta-foto van 2015. De foto is gemaakt op 29 juli, toen de afstand tussen de komeet en de zon bijna het kleinst was. Hierdoor nam de activiteit flink toe. Hoe het precies werkt staat omschreven in dit artikel. En hier zie je precies hoe de uitbarsting is verlopen (hoge resolutie). Dat is toch mooier dan vuurwerk op aarde?

6. Bergen op Pluto

Eindelijk weten we hoe Pluto eruitziet. Dit jaar scheerde de New Horizons-ruimtesonde langs de dwergplaneet op vele miljarden kilometers van de aarde. Het oppervlak van Pluto is verrassend dynamisch. Op deze foto zien we een fascinerend landschap van bevroren bergen, ijzige vlakten en wolken. De bergen op deze foto hebben een hoogte tot 3.500 meter. Dit uitzicht is vastgelegd op een afstand van 18.000 kilometer van Pluto. Bekijk deze foto ook op hoge resolutie. Is de zesde plek terecht? Misschien niet, want deze foto verdient minstens een podiumplek, maar er zijn nóg mooiere ruimtefoto’s gemaakt dit jaar.

5. Tethys speelt verstoppertje

De maan Tethys speelt verstoppertje en schuilt achter de maan Enceladus. Deze maan is echter veel kleiner, waardoor Tethys makkelijk te spotten is. De twee manen zijn te zien boven de beroemde ringen van de planeet Saturnus. Dit portret is ‘geschilderd’ door de Cassini-ruimtesonde die al ruim tien jaar in een baan om Saturnus draait. In iedere editie van deze jaarlijks terugkerende rubriek is minstens één Cassini-foto te vinden, dus dit jaar weer! De foto staat net in het linkerrijtje en is hier te downloaden.

4. Sluiernevel

Ongeveer 8.000 jaar geleden explodeerde er een ster op een afstand van zo’n 2.100 lichtjaar van de aarde. Sindsdien reist er een schokgolf door het interstellaire gas, waardoor er een flinke nevel is ontstaan: de Sluiernevel. Deze nevel is 110 lichtjaar groot en gefotografeerd door de Hubble-ruimtetelescoop. Hubble kiekte de nevel al eens eerder in 1997. In twintig jaar tijd is de nevel zichtbaar groter geworden, zoals in deze video wordt getoond. Bijzonder dat we de groei van een nevel zo duidelijk op aarde kunnen volgen. We moeten dan direct denken aan het bijzondere object V838 Monocerotis in het sterrenbeeld Eenhoorn. Deze rode veranderlijke hyperreus verloor in 2002 de buitenste gaslagen, die sindsdien uitdijen. De foto van de Sluiernevel opslaan op je computer? Klik hier!

3. De aarde achter de maan

Het brons gaat dit jaar naar deze foto van de aarde achter de maan. Hier kon je niet op stemmen, omdat de foto na de start van de stemronde is verschenen. Omdat we veel mails kregen van bezoekers die graag deze foto kozen als astrofoto van het jaar, hebben we besloten om de foto op de derde plek in de top tien te zetten. Overigens kregen we ook verschillende mails over deze foto – van een ‘dubbel lichtzwaard’ in de ruimte – maar die geven we bij deze een eervolle vermelding. De foto van de aarde achter de maan is gemaakt door de Lunar Reconaissance Orbiter, terwijl het ruimtevaartuig 134 kilometer boven de krater Compton vloog. Als je heel goed kijkt, zie je een deel van Nederland, waaronder de Zeeuwse en Zuid-Hollandse eilanden. Op de website van NASA tref je de grote versie van deze foto aan.

2. De Arendnevel

Eén van de mooiste astrofoto’s van het jaar is in de eerste week van januari al verschenen. Het gaat om de beroemde Arendnevel. De stofpilaren zijn vereeuwigd door de Hubble-ruimtetelescoop. Hoewel de zuilen al in 1995 door deze telescoop zijn gefotografeerd, is de nieuwste foto veel scherper. De telescoop gebruikte namelijk zijn high-end Wide Field Camera 3, die in 2009 op de telescoop is geïnstalleerd. In de pilaren van de Arendnevel worden nieuwe sterren geboren. Deze sterren produceren warmte, waardoor de pilaren in de toekomst langzaam van binnen uit worden vernietigd. Dit zullen wij overigens nooit meemaken, omdat het hele proces tienduizenden jaren duurt. Instellen als achtergrondafbeelding? Even klikken!

1. Pluto in volle glorie

pluto-kleur

Er kan maar één foto dé astrofoto van 2015 zijn en dat is dit jaar dit prachtige exemplaar. We zien hier de planeet Pluto in volle glorie. De foto is gemaakt door de New Horizons-ruimtesonde. Op de foto is het witte hart van Pluto duidelijk zichtbaar. Dit hart is 1.600 kilometer breed, oftewel even ver als de afstand van Amsterdam naar Barcelona. Het hart wordt Sputnik Planum genoemd: een relatief gladde, bevroren vlakte met een oppervlak dat niet ouder is dan honderd miljoen jaar. Het is een schitterende foto en het benadrukt de grootsheid van de New Horizons-missie. De New Horizons-ruimtesonde stuurt ook in 2016 nog foto’s van Pluto en zijn manen naar de aarde, dus de kans is groot dat we volgend jaar opnieuw foto’s van Pluto tegenkomen in de astrofoto top 10 van 2016. Daarna blijft het even stil totdat New Horizons in 2019 aankomt bij het Kuipergordelobject 2014 MU69.

En Ceres dan?
Vorig jaar voorspelden we dat een foto van Ceres in de top 10 van 2016 zou eindigen. Helaas kreeg Ceres niet genoeg stemmen voor een top 10-positie. Misschien komt dit omdat Ceres – qua oppervlak – niet zo interessant is als Pluto. Toch is Ceres geen open boek, want er zijn mysterieuze witte vlekken op het oppervlak van Ceres gespot. Bij deze willen we als redactie Ceres nog wel even noemen, omdat ook de Dawn-ruimtesonde zeer succesvol is geweest in 2015.

Meer mooie ruimtefoto’s zien?
Bekijk ook de eerdere editie van de mooiste ruimtefoto’s van het jaar!
Editie 2012
Editie 2013
Editie 2014