Dit zijn de zeven plaatsen waar wij als eerste zouden gaan kijken.

1. Europa
Terwijl astronomen buiten ons zonnestelsel jagen op potentieel leefbare planeten vinden we de eerste aliens misschien wel veel dichter bij huis: op Europa. Als je deze maan van Jupiter bekijkt, ziet deze er misschien niet zo gerieflijk uit, maar schijn bedriegt. Want onder de dikke ijskap van de maan zit waarschijnlijk een wereldwijde oceaan verstopt. Die oceaan zou uit vloeibaar, zout water bestaan en een aardse chemie bezitten. Bovendien mag de oceaan (en eventueel leven in dit zoute water – zich dankzij het dikke pak ijs erboven beschermd weten tegen gevaarlijke kosmische straling. Al met al zien veel astrobiologen Europa dan ook als de beste plek om op zoek te gaan naar buitenaards leven. Die zoektocht lijkt overigens zo langzamerhand vorm te krijgen: er liggen verschillende plannen klaar om Europa in de nabije toekomst eens van dichterbij te gaan bekijken.

Enceladus. Afbeelding: NASA / JPL / Space Science Institute.

2. Enceladus
Nog zo’n ijzige maan: Enceladus. Te vinden rond Saturnus en eveneens voorzien van een ondergrondse oceaan. Ook deze oceaan is gevuld met zout, vloeibaar water. Naast vloeibaar water beschikt de maan over nog twee andere basisingrediënten voor het leven zoals wij dat kennen: een energiebron om de stofwisseling gaande te houden en de juiste chemische elementen (sowieso koolstof, waterstof, stikstof en zuurstof en waarschijnlijk ook fosfor en zwavel). Recent onderzoek suggereert verder dat de ondergrondse oceaan van deze maan al enkele miljarden jaren meegaat: voldoende tijd voor het ontstaan van leven, dus!

3. Mars
Oké. Ook deze planeet oogt vandaag de dag niet direct heel gastvrij, met zijn koude, droge oppervlak en flinterdunne atmosfeer. Maar in het verleden is dat echt anders geweest. Miljarden jaren geleden was de atmosfeer van Mars dikker, waardoor het oppervlak minder te duchten had van kosmische straling en bovendien een stuk warmer was. In die tijd zou de temperatuur op Mars heel behaaglijk zijn geweest en waren op de rode planeet zelfs meren en rivieren te vinden. Kortom: een walhalla voor het leven zoals wij dat kennen. Velen achten het dan ook waarschijnlijk dat er op de rode planeet in ieder geval leven is geweest. Is Mars dan alleen interessant voor de zoektocht naar gefossiliseerde aliens? Niet zo snel! Het leven aan het oppervlak van Mars mag dan zwaar en misschien zelfs onmogelijk zijn: diep onder het oppervlak is dat wellicht heel anders. En dus sluiten onderzoekers niet uit dat er ondergronds nog wat stugge microben te vinden zijn. Dat we Mars met volle overtuiging in dit rijtje opnemen heeft echter met name te maken met het feit dat we hier al enig materieel hebben rondrijden en er nog genoeg plannen liggen om de rode planeet verder te verkennen. Als er leven is, lijkt het dan ook een kwestie van tijd voor we het vinden.

Marsrover Curiosity poseert op Mars. Afbeelding: NASA / JPL-Caltech / MSSS.

Leefbare zone

Een leefbare zone is een denkbeeldige zone rond een ster. Planeten die zich in deze zone bevinden, ontvangen voldoende warmte van de ster om te voorkomen dat eventueel vloeibaar water op hun oppervlak bevriest. Tegelijkertijd ontvangen ze ook weer niet zoveel warmte dat datzelfde vloeibare water de kans krijgt om te verdampen. Kortom: een planeet die in de leefbare zone staat, kan in theorie vloeibaar water herbergen op het oppervlak. En dat maakt een planeet interessant, aangezien vloeibaar water een onmisbaar ingrediënt is voor het leven zoals wij dat kennen.

4. LHS 1140b
Tijd om eens buiten ons zonnestelsel te kijken. Want ook daar bevinden zich hemellichamen die er uitnodigend uitzien voor leven. LHS 1140b bijvoorbeeld. De planeet is ietsje groter dan de aarde, bevindt zich in de leefbare zone (zie kader) en lijkt bovendien te beschikken over een atmosfeer. Bovendien gedraagt de moederster zich ook nog eens voorbeeldig: de rode dwerg roteert langzaam en geeft minder hoogenergetische en potentieel schadelijke straling af dan vergelijkbare sterren met weinig massa. Een mooie extra is dat deze planeet – vanaf de aarde gezien – regelmatig voor zijn moederster langs beweegt, waardoor we regelmatig de kans krijgen om de atmosfeer van de planeet te bestuderen. Wellicht kunnen we in de toekomst met krachtige telescopen – zoals James Webb – gaan zoeken naar sporen van leven in de atmosfeer van LHS 1140b. “Een beter doelwit voor één van de belangrijkste zoektochten in de wetenschap – die naar tekenen van leven buiten de aarde – kunnen we ons nauwelijks wensen,” zo concludeerde astronoom Jason Dittmann eerder dit jaar.

5. Proxima b
Het is natuurlijk één van de wetenschappelijke hoogtepunten van 2016: de ontdekking van Proxima Centauri b. Deze exoplaneet cirkelt om de dichtstbijzijnde ster en is slechts 4 lichtjaar van ons verwijderd. De planeet is 1,3 keer zwaarder dan de aarde en bevindt zich in de leefbare zone, wat betekent dat er mogelijk vloeibaar water op het oppervlak te vinden is. Wel zijn er zorgen over de ster waar Proxima b omheen draait. Die zou nogal onstuimig zijn, waardoor er gevaarlijke straling richting de planeet stroomt. Grote vraag is of de planeet zichzelf – en eventueel leven op het oppervlak – middels een krachtig magnetisch veld tegen die straling kan beschermen. Dat zal vervolgonderzoek uit moeten wijzen. Voorlopig zijn astronomen optimistisch en zetten ze de planeet in de bovenste regionen van het lijstje der potentieel leefbare exoplaneten.

Een artistieke impressie van Proxima b. Afbeelding: ESO / M. Kornmesser.

6. Trappist 1e, -f en/of -g
Eerder dit jaar werd bekend dat rond de rode dwergster Trappist 1 maar liefst zeven aardachtige planeten cirkelen, waarvan er drie – Trappist 1e, -f en -g – in de leefbare zone te vinden zijn. Direct werd er natuurlijk druk gespeculeerd over buitenaardse wezens die wellicht in het relatief kleine Trappist 1-systeem van planeet naar planeet hoppen. Maar met dergelijke speculaties lopen we een beetje te hard van stapel. Want er zijn gerede twijfels of in dit systeem wel leven te vinden is. Zo is nog onbekend of de planeten over een atmosfeer beschikken. En opnieuw zijn er zorgen over de moederster die mogelijk nogal wild is.

7. Ross 128b
Deze planeet is echt nog maar net ontdekt, maar nu al razend interessant. En wel omdat deze ongeveer net zo groot is als de aarde en de temperaturen op de planeet mogelijk vergelijkbaar zijn met die op de aarde. En het wordt nog mooier: de ster waar Ross 128b omheen cirkelt, is opvallend kalm. Het vergroot de kans dat hier leven stand kan houden. Is er dan niets op deze planeet aan te merken? Nou, één klein dingetje dan: het is nog onduidelijk of deze zich in, buiten of op het randje van de leefbare zone bevindt.

Het valt nog niet mee om planeten aan te wijzen waar leven zou kunnen zijn. Er zijn immers zoveel factoren die een rol spelen. En dan gaan we nog uit van leven zoals wij dat kennen (en dat bijvoorbeeld water vereist). Maar wie zegt dat buitenaards leven net zo in elkaar steekt als het leven op aarde? Misschien hebben aliens wel heel andere behoeften dan wij. Dan zou het bovenstaande lijstje er heel anders uit kunnen gaan te zien. En de zoektocht naar buitenaards leven ook!

Stel dat jij een ruimteschip cadeau krijgt. Waar zou jij dan als eerste gaan zoeken naar buitenaards leven? Laat het ons hieronder weten!