Ruimtevaartuig Juno blijft ons verbazen.

De Juno-cam aan boord van NASA’s ruimtevaartuig Juno heeft ons al getrakteerd op heel wat prachtige kiekjes van de grootste planeet in ons zonnestelsel. En aan dat rijtje kunnen we er nu nóg eentje toevoegen. De foto toont de schaduw van maan Io op het oppervlak van Jupiter. En dat levert een adembenemend plaatje op.

Manen
Jupiter bezit in totaal 79 manen, wat betekent dat de gasreus een waar recordhouder is: geen enkele andere planeet in ons zonnestelsel heeft zoveel manen. Io is de binnenste van de vier grote manen van Jupiter. De maan werd op 8 januari 1610 door Galileo Galilei ontdekt en is vernoemd naar Io, de mythologische dochter van de riviergod Inachus. Io wordt ook wel de ‘pizzamaan’ genoemd vanwege het pokdalige landschap. Bovendien is Io het meest vulkanisch actieve hemellichaam in het zonnestelsel en is – na Venus en de zon – de heetste plek in ons zonnestelsel. Jupiter is mede verantwoordelijk voor de vulkanische activiteit van Io. De enorme zwaartekracht van de gasreus trekt aan de maan en genereert wrijving en warmte in Io. Ook de manen Ganymedes en Europa helpen een handje mee. Regelmatig spuwen de vulkanen op Io zwavel de ruimte in. En dat kan elk moment weer gebeuren; zo staat vulkaan Loki op het punt van uitbarsten.


Schaduw
Io heeft een diameter van ongeveer 3642 kilometer en is hiermee slechts een tikkeltje groter dan onze eigen maan. Toch werpt dit slechts een kleine schaduw op planeet Jupiter, wat de enorme omvang van de gasreus maar weer eens benadrukt. De schaduw van de pizzamaan pronkt op de onderstaande foto’s als de zwarte stip op Jupiters wolkendek.

Planeet Jupiter met schaduw van pizzamaan Io. Afbeelding: NASA/JPL-Caltech/SwRI/MSSS/Kevin M. Gill

Maan Io en gasreus Jupiter. Afbeelding: NASA / SwRI / MSSS / Tanya Oleksuik

Zwarte schaduw gezien vanaf de horizon. Afbeelding: NASA / JPL-Caltech / SwRI / MSSS / Björn Jónsson

De Juno-ruimtesonde draait al sinds 2016 rond de grootste planeet van ons zonnestelsel. De sonde cirkelt rond de planeet in een ovaalvormige baan en scheert ongeveer één keer in de 53 dagen langs. Tijdens zijn missie heeft het vaartuig al heel wat informatie over Jupiter verzameld. Zo weten we ondertussen bijvoorbeeld al veel meer over de kern, compositie, magnetosfeer en polen. Bovendien levert het regelmatig prachtige foto’s af van het wolkendek van Jupiter en zijn turbulente stormen. En de komende tijd zal dat nog wel even zo doorgaan. Oorspronkelijk zou de Juno-missie op 20 februari 2018 eindigen, waarna Juno in de atmosfeer van Jupiter moest verbranden. Maar aangezien Juno zich in een hogere baan rond Jupiter bevindt, ontvangt de ruimtesonde minder straling. En dit heeft een gunstig effect op de levensduur van de instrumenten. Hierdoor kan de missie verlengd worden tot en met 2021 en krijgen astronomen de kans om meer gegevens over de gasplaneet te verzamelen.